15/12/06

Εξελίξεις στην Υπόθεση Λιτβινένκο

Το κείμενο που ακολουθεί ήταν το κύριο άρθρο του περιοδικού Αντί, τεύχος 884, 15 Δεκεμβρίου 2006. Ο πλήρης τίτλος του είναι «Κατασκοπίας Συνέχεια: Εξελίξεις στην Υπόθεση Λιτβινένκο».

ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΨΥΧΡΟΥ πολέμου, ο Peter Wright, υψηλόβαθμο στέλεχος της βρετανικής αντικατασκοπίας (ΜΙ5), είχε πάντοτε μαζί του ένα μικρό κλειδί. Το κλειδί άνοιγε ένα ατσάλινο χρηματοκιβώτιο, στα έγκατα του κέντρου επιχειρήσεων της ΜΙ5, όπου φυλασσόταν φιάλες με αντίδοτα για όλα τα γνωστά δηλητήρια που χρησιμοποιούσαν η KGB και η GRU –οι πολιτικές και στρατιωτικές πτέρυγες των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών.

Σήμερα οι περισσότερες μυστικές υπηρεσίες του προηγμένου κόσμου διατηρούν τοξικολογικά εργαστήρια για την κατασκευή δηλητηρίων και αντιδότων. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι, ελάχιστες ώρες μετά την εξακρίβωση της ουσίας που προξένησε το θάνατο του Αλεξάντρ Λιτβινένκο, πρώην πράκτορα της KGB και της μετασοβιετικής FSB, Βρετανοί ανακριτές μετέβησαν αμέσως στη Μόσχα. Οι ειδήμονες της βρετανικής αντικατασκοπίας δε διατηρούν αυταπάτες σχετικά με την πηγή του πολώνιου-210 –της ραδιενεργής ουσίας που τερμάτισε τη φιλόδοξη καριέρα του Λιτβινένκο.

Δείγμα ραδιενεργού πολώνιου-210, γερμανικής προέλευσης. Η υπόθεση Λιτβινένκο δεν ήταν η πρώτη φορά που μυστικές υπηρεσίες έκαναν χρήση της θανατηφόρας αυτής ουσίας για ξεκαθάρισμα λογαριασμών.

Στελέχη της ΜΙ5 δήλωσαν την περασμένη εβδομάδα στους Times του Λονδίνου πως θεωρούν την FSB και τις εκτελεστικές της παραφυάδες ως τους μοναδικούς ύποπτους στην υπόθεση[1].

Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως οι Βρετανοί θα τολμήσουν να προβούν σε απροκάλυπτες κατηγορίες εναντίον του Κρεμλίνου. Ο Τόνι Μπλερ μπορεί να διαβεβαιώνει τους συναδέλφους του στο κοινοβούλιο πως η κυβέρνησή του δε φοβάται το διπλωματικό σκάνδαλο. Όμως η Μόσχα, διαμέσου του Ρώσου υπουργού εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, δήλωσε δίχως υπεκφυγές πως «οι ρωσο-βρετανικές σχέσεις θα φθαρούν ανεπανόρθωτα εάν το Λονδίνο επιλέξει να συνεχίσει να πολιτικοποιεί» το θάνατο του Λιτβινένκο[2].

Εν τω μεταξύ, οι έρευνες εστιάζονται σε δύο πρόσωπα. Το ένα είναι ο Αντρέι Λουγκοβόι, πρώην πράκτορας της KGB. Ο Λουγκοβόι ταξίδεψε στις 31 Οκτωβρίου με την οικογένειά του από τη Μόσχα στο Λονδίνο για να παρακολουθήσει τον ποδοσφαιρικό αγώνα της Άρσεναλ με την ΤΣΣΚΑ Μόσχας. Στις 1 Νοεμβρίου συναντήθηκε με τον Λιτβινένκο σε κεντρικό ξενοδοχείο του Λονδίνου (βλ. προηγούμενο άρθρο μου στο Αντί, τχ. 883). Στα τέλη του ίδιου μήνα, τεχνικοί της βρετανικής αντικατασκοπίας εντόπισαν ίχνη πολώνιου-210 σε επιλεγμένα σημεία του σταδίου της αγγλικής ομάδας, καθώς και στα δωμάτια δύο ξενοδοχείων όπου ο Λουγκοβόι διανυκτέρευσε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Αγγλία. Από τη Μόσχα, ο Λουγκοβόι δήλωσε στη βρετανική εφημερίδα Daily Telegraph πως είναι θύμα οργανωμένης σκευωρίας[3]. Λίγες ημέρες αργότερα, ο γενικός εισαγγελέας του ρωσικού κράτους Γιούρι Τσάικα αποκάλυψε ότι ο Λουγκοβόι νοσηλεύεται για άγνωστους λόγους σε νοσοκομείο της Μόσχας.

Το δεύτερο πρόσωπο είναι ένας μυστηριώδης Ρώσος στον οποίο οι Βρετανοί ανακριτές είχαν αρχικά δώσει το ψευδώνυμο «Βλαντιμίρ» και πιο πρόσφατα «Ιγκόρ». Ο Ιγκόρ φέρεται ως έμμισθος συνεργάτης των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών, με διπλωματική θητεία στην Αυστραλία και τη Βραζιλία, ο οποίος είναι εκπαιδευμένος δολοφόνος με ψυχροπολεμική πείρα.

Παράλληλα, οι Βρετανοί ανακριτές έχουν εκφράσει την επιθυμία τους να συναντηθούν στη Ρωσία με τον Μιχαήλ Τρεπάσκιν (βλ. προηγούμενο άρθρο μου στο Αντί, τχ. 883), πρώην πράκτορα της FSB, ο οποίος εκτίει τετραετή ποινή φυλάκισης για «διαρροή κρατικών μυστικών». Μέσω των δικηγόρων του, ο Τρεπάσκιν διαμήνυσε στους Βρετανούς πως γνωρίζει στοιχεία για την υπόθεση Λιτβινένκο και πως επιθυμεί να τα γνωστοποιήσει άμεσα γιατί υποψιάζεται πως η ζωή του βρίσκεται σε κίνδυνο[4].

Όμως οι ρωσικές αρχές έχουν αποκλείσει την πιθανότητα να επιτραπεί «σ’ ένα άτομο καταδικασμένο σε φυλάκιση γι’ αποκάλυψη κρατικών μυστικών να συνεχίσει ν’ αποτελεί πηγή απόρρητων πληροφοριών για τους απεσταλμένους ξένων μυστικών υπηρεσιών»[4]. Ταυτόχρονα, εκπρόσωποι της ρωσικής κυβέρνησης έχουν αποκλείσει κάθε πιθανότητα έκδοσης στο εξωτερικό οποιουδήποτε Ρώσου υπηκόου υποδειχτεί ως ύποπτος από τους Βρετανούς στην υπόθεση Λιτβινένκο.

Την τελευταία φορά που οι βρετανικές αρχές προχώρησαν σε απευθείας διπλωματική ρήξη με το Κρεμλίνο ήταν το 1971, όταν η λιποταξία του κατασκόπου της KGB Όλεγκ Λιάλιν οδήγησε στην απέλαση από τη Βρετανία 105 Σοβιετικών διπλωματών. Η επίσημη ιστορία καταγράφει πως από τότε πολλά έχουν αλλάξει στις σχέσεις Μόσχας-Λονδίνου. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν κατά πόσο αυτό αληθεύει.

Παραπομπές

[1] Tendler, S., Evans, M., και McGrory, D. (2006) «Russian Agency Led Poison Plot», The London Times.
[2] Osborn, S., Castle, S., και Popham, P. (2006) «Litvinenko Affair Will Damage Our Relationship With UK, Warns Russia», The Independent, 5 Δεκεμβρίου.
[3] Ανώνυμου (2006) «Litvinenko Inquiry Finds Radioactive Traces at Stadium», The Scotsman, 6 Δεκεμβρίου.
[4] Finn, P., και Jordan, M. (2006) «Moscow Restricts British Police Investigating Ex-Spy's Death», The Washington Post, 6 Δεκεμβρίου, σελ. Α18.