26/1/07

Μια Κρυφή Πτυχή του Παλαιστινιακού

Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στο τεύχος 887 του περιοδικού Αντί (26 Ιανουαρίου 2007, σελ. 42-24).

ΛΕΓΕΤΑΙ ΣΥΧΝΑ ΟΤΙ ΤΟ παλαιστινιακό ζήτημα αποτελεί σπουδή στη ματαιότητα. Εντούτοις, οι πρόσφατες εξελίξεις στη Δυτική Όχθη και στη Λωρίδα της Γάζας εμπεριέχουν –πέρα από τη ματαιότητα– και μια ισχυρή δόση ειρωνείας. Μόνο έτσι μπορεί να σχολιαστεί το ενδεχόμενο οι Παλαιστίνιοι, που μάχονται εδώ και δεκαετίες για ένα δικό τους κράτος, να καταλήξουν τελικά με δύο: ένα ελεγχόμενο από τη Φατάχ κι ένα από τη Χαμάς.

Είναι ανησυχητικό ότι η ειρωνεία αυτή διαφεύγει από πολλούς υπέρμαχους των παλαιστινιακών διεκδικήσεων. Κι αυτό διότι, ενώ τα δεδομένα στην Παλαιστίνη μεταβάλλονται με ιλιγγιώδη ταχύτητα, το διεθνές φιλο-παλαιστινιακό κίνημα επιμένει σε πατροπαράδοτα συνθήματα του τύπου «αλληλεγγύη στον παλαιστινιακό λαό». Προσωπικά συμφωνώ με τον όρο «αλληλεγγύη». Αναρωτιέμαι όμως σε ποιο ακριβώς τμήμα του κατακερματισμένου «παλαιστινιακού λαού» απευθύνεται.

Ο ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΑΚΟΣ ΕΜΦΥΛΙΟΣ

Υπενθυμίζω ότι τον τελευταίο καιρό περισσότεροι από 150 Παλαιστίνιοι έχουν δολοφονηθεί ή τραυματιστεί σε διαμάχες μεταξύ της Χαμάς και της Φατάχ. Στις 7 Ιανουαρίου, ο ισχυρός άνδρας της τελευταίας, Μοχάμεντ Νταχλάν, μίλησε στο δημοτικό στάδιο της Γάζας μπροστά σε δεκάδες χιλιάδες οπαδούς της οργάνωσης. Ήταν η μεγαλύτερη διαδήλωση της Φατάχ από το 1994, όταν ο ηγέτης της, Γιασέρ Αραφάτ, είχε επιστρέψει από την εξορία μετά τη συμφωνία του Όσλο [3]. Αφού αποκάλεσε τα μέλη της Χαμάς «κλέφτες και δολοφόνους που θα τιμωρηθούν σκληρά»[1], ο Νταχλάν έσπρωξε στην άκρη τους ένοπλους σωματοφύλακές του και ξεφώνισε υπό ενθουσιώδεις επευφημίες: «δε χρειάζομαι προστασία! Ας έρθει η Χαμάς να με πυροβολήσει! [...] Εάν [η Χαμάς] τολμήσει να επιτεθεί εναντίον ενός από εμάς, θα χτυπήσουμε δυο δικούς της»[2]. Μερικές ημέρες αργότερα, οι υπεύθυνοι ασφάλειας της Φατάχ ανακοίνωσαν πως είχαν αποτρέψει σχέδιο της Χαμάς να δολοφονήσει τον Πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής (και ηγετικό στέλεχος της Φατάχ) Μαχμούντ Αμπάς με εκρηκτικές ύλες τοποθετημένες σε τούνελ στο υπέδαφος του προεδρικού μεγάρου [4].

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΙΑΣ ΣΥΡΡΑΞΗΣ

Φυσικά η αυτοκαταστροφική αυτή διαμάχη δεν είναι καινούργια. Κρατάει τουλάχιστο από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Εκείνη την εποχή, παραστρατιωτικές δυνάμεις της Φατάχ είχαν επιχειρήσει να εξουδετερώσουν την ένοπλη παρουσία της Χαμάς στα Κατεχόμενα, προετοιμάζοντας έτσι το έδαφος για μια επιφαινόμενη σύναψη ειρήνης με το Ισραήλ. Η Χαμάς όμως όχι μόνο επιβίωσε, αλλά κατάφερε ν’ αυξήσει τη δύναμή της με απόγειο τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2006, όταν κέρδισε 76 από τις 132 έδρες του παλαιστινιακού κοινοβουλίου. Από τότε, παρότι ελέγχει ακόμα την προεδρία της Παλαιστινιακής Αρχής, η Φατάχ ασκεί καθήκοντα αξιωματικής αντιπολίτευσης, ουσιαστικά για πρώτη φορά στην ιστορία της [3].

Αναλαμβάνοντας τη διακυβέρνηση, το δυσκολότερο έργο που είχε ν’ αντιμετωπίσει η Χαμάς ήταν εκείνο της αποσυναρμολόγησης της διοικητικής παντοδυναμίας της Φατάχ, την οποία είχε εδραιώσει ο ιδρυτής της, Γιασέρ Αραφάτ. Τελικά η ηγεσία της Χαμάς θεώρησε ανώφελο να επιχειρήσει να διεισδύσει στις υπηρεσίες ασφαλείας της Παλαιστινιακής Αρχής. Αντίθετα, δημιούργησε τη δική της ένοπλη κομματική εθνοφρουρά, τη Διοικητική Δύναμη, που σήμερα αριθμεί πάνω από 6.000 μέλη [2]. Από τότε η Παλαιστίνη αποτελεί πεδίο ένοπλης σύρραξης δυο ξεχωριστών σωμάτων ασφαλείας –το ένα ελεγχόμενο από τον Πρόεδρο Αμπάς και το άλλο από τη Χαμάς.

ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Αναμφίβολα, η ενδο-παλαιστινιακή διαμάχη είναι πολύπλευρη. Υπό μια έννοια αντανακλά τις ηγετικές φιλοδοξίες των ένοπλων ομάδων που διαφεντεύουν την καθημερινή ζωή στη Δυτική Όχθη και στη Λωρίδα της Γάζας. Υπό μια άλλη –εξίσου σημαντική– οπτική, η εμφύλια σύρραξη είναι απόρροια βαθύτατων ιδεολογικών διαφορών, που πιθανότατα θα διακυβεύσουν το μέλλον του παλαιστινιακού ζητήματος. Στη μια πλευρά της ιδεολογικής αυτής σύγκρουσης βρίσκεται η Φατάχ, η γνωστότερη μη-θρησκευτική παράταξη των Παλαιστινίων και το ηγετικό κίνημα του συνασπισμού της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO). Οι ρίζες της παράταξης ξεκινούν από τον αντι-οθωμανικό εθνικισμό του Κωνσταντίνου Ζουρέκ και τον αντι-αποικιακό σοσιαλιστικό παναραβισμό του Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ. Στην άλλη πλευρά βρίσκεται η Χαμάς, ιδεολογικό παρακλάδι της αιγυπτιακής Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Η Χαμάς, που ιδρύθηκε το 1978 από τον φονταμενταλιστή ισλαμιστή σεΐχη Αχμέντ Γιασίν, αυτοχαρακτηρίζεται ως μια μουσουλμανική απελευθερωτική οργάνωση που αποσκοπεί στην εξάλειψη του ισραηλινού κράτους και στην αντικατάστασή του από ένα ισλαμικό παλαιστινιακό χαλιφάτο.

Σε αντίθεση με τα μέλη της Φατάχ, το μεγαλύτερο μέρος του κομματικού μηχανισμού της Χαμάς είναι νεαρής ηλικίας και ως επί το πλείστον θρησκευόμενο. Πολλά απ’ αυτά τα νεαρά παιδιά εντάχθηκαν στην οργάνωση με αφορμή την αμερικανική αντίδραση στα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου του 2001. Δε θα ήταν καθόλου υπερβολική η άποψη πως ο άστοχος τυχοδιωκτισμός της εξωτερικής πολιτικής των κυβερνήσεων Μπους ευθύνεται σοβαρά για τη μαζική λαϊκή υποστήριξη στη Χαμάς, που την εκτόξευσε εν τέλει στην εξουσία.

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΤΗΣ ΧΑΜΑΣ

Επειδή όμως η πραγματικότητα σπανίως είναι επιφανειακή, μια εμβάθυνση στο σκοτεινό παρελθόν της Χαμάς ενδέχεται να διαφωτίσει τη σημερινή κατάσταση. Συγκεκριμένα, οι περισσότεροι αναλυτές αγνοούν πως το Ισραήλ συνέβαλε άμεσα στην ίδρυση και θεαματική εξέλιξη της φανατικής ισλαμικής οργάνωσης που σήμερα πλειοψηφεί στο παλαιστινιακό κοινοβούλιο. Το 2002, ο ακαδημαϊκός Anthony Cordesman, αναλυτής στρατηγικής στο Center for Strategic and International Studies στην Ουάσιγκτον, αποκάλυψε πως οι Ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες έχουν προσφέρει σημαντική βοήθεια στη Χαμάς, σε χρήμα και οπλισμό από το 1978 [6].

Σύμφωνα με έγγραφα του Αντιτρομοκρατικού Ινστιτούτου του Ισραήλ, που έχουν έρθει εδώ και χρόνια στο φως της δημοσιότητας, οι ισραηλινές αρχές επέτρεψαν στον σεΐχη Γιασίν να ιδρύσει στο Ισραήλ τη Χαμάς, υπό την ονομασία «Ισλαμικό Κέντρο». Λίγα χρόνια μετά, το Ισραήλ βοήθησε τις ΗΠΑ στην παράνομη διεθνή διακίνηση οπλισμού, η οποία έγινε αργότερα γνωστή ως «σκάνδαλο Ιράν-Κόντρα» (1985-1986). Στο πλαίσιο της μυστικής αυτής επιχείρησης, η κυβέρνηση των ΗΠΑ πούλησε όπλα και πυρομαχικά στο Ιράν και κατόπιν χρησιμοποίησε τα έσοδα από τις πωλήσεις για να χρηματοδοτήσει τους μισθοφόρους της παραστρατιωτικής ομάδας Κόντρας στη Νικαράγουα. Παρότι η κυβέρνηση του Σιμόν Πέρες γνώριζε πως το Ιράν ήταν η κύρια εξοπλιστική πηγή της Χαμάς, το Ισραήλ προσφέρθηκε ν’ αναλάβει σχεδόν αποκλειστικά τη μεταφορά οπλισμού από την Ουάσιγκτον στην Τεχεράνη. Πράγματι, ακόμη και σήμερα η Χαμάς χρησιμοποιεί όπλα αμερικανικής κατασκευής που τα προμηθεύτηκε από την Τεχεράνη μέσω της αμερικανο-ισραηλινής επιχείρησης Ιράν-Κόντρα.

Ταυτόχρονα, ακόμα και μετά την Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν, που ώθησε εντυπωσιακά τη λαϊκή απήχηση της Χαμάς στην Παλαιστίνη, το Τελ Αβίβ εξακολούθησε να προμηθεύει την οργάνωση με οπλισμό και χρηματικά κονδύλια μέσω των ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών [6].

Η ΕΞΗΓΗΣΗ

Ο λόγος αυτής της –φαινομενικά παράλογης– υποστήριξης στη Χαμάς έχει να κάνει με την απεγνωσμένη προσπάθεια του Ισραήλ να προωθήσει τη δημιουργία ενός αντίπαλου ιδεολογικού πόλου στην επιφαινόμενη παντοδυναμία της Φατάχ και της PLO. Η κοσμική και αριστερή φύση της τελευταίας προσέδιδε στο παλαιστινιακό κίνημα μια πολιτική δυναμική που ξεπερνούσε τα στενά όρια της αραβικής πατριωτικής αλληλεγγύης. Αντίθετα, η ισλαμική κοσμοθεωρία της Χαμάς είχε τη δυνατότητα ν’ αναχαιτίσει την παγκόσμια απήχηση του παλαιστινιακού αγώνα και να τον καθηλώσει μέσα σε στενά θεοκρατικά όρια. Ταυτόχρονα, οι στενές σχέσεις της Χαμάς με την κυβέρνηση του Αγιατολάχ Χομεϊνί θα μπορούσαν να εξισώσουν στα μάτια των ΗΠΑ τις παλαιστινιακές διεκδικήσεις με τον ακραίο φονταμενταλισμό των μουλάδων του Ιράν.

Όπως κι έγινε. Η αποπομπή του Αραφάτ και της ηγεσίας της PLO στη Βηρυτό και στην Τυνησία έως το 1994, άφησε το πεδίο ελεύθερο στη Χαμάς, η οποία εξελίχθηκε σταδιακά στη δυναμικότερη θρησκευτική και πολιτική παράταξη στην Παλαιστίνη. Στις αρχές του 2005, μετά το θάνατο του Αραφάτ, η Χαμάς βρισκόταν πλέον σε θέση ν’ απειλήσει την ηγεμονία της Φατάχ στα Κατεχόμενα. Οι Ισραηλινοί, που για χρόνια πλήρωσαν με πολύ αίμα τη μυστική υποστήριξή τους στη Χαμάς, βλέπουν σήμερα τις προσπάθειές τους ν’ αποδίδουν επιτέλους καρπούς. Διότι θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως ο παλαιστινιακός εμφύλιος αποτελεί την καλύτερη δυνατή έκβαση για όλους εκείνους, εντός κι εκτός Ισραήλ, που απεύχονται την ίδρυση ενός ενωμένου και ισχυρού παλαιστινιακού κράτους.

Η ΑΝΑΜΕΙΞΗ ΤΩΝ ΗΠΑ

Το σχέδιο αποδυνάμωσης του παλαιστινιακού κινήματος, μέσω του γνωστού «διαίρει και βασίλευε», συνεχίζεται σήμερα με την πολιτική ανάμειξη της Ουάσιγκτον. Πρόσφατα, η κυβέρνηση Μπους αποφάσισε να χορηγήσει κονδύλια ύψους 128 εκατομμυρίων δολαρίων για την «διασφάλιση σταθερότητας» στην Παλαιστίνη [7]. Τα 86 εκατομμύρια από αυτά προορίζονται για «την εκπαίδευση και τον εξοπλισμό της Προεδρικής Φρουράς», δηλαδή των υπηρεσιών ασφαλείας που ελέγχονται από τη Φατάχ και τον Αμπάς [6]. Όπως είναι προφανές, η είδηση, δεν πέρασε απαρατήρητη από την ηγεσία της Χαμάς. Πριν από μερικές ημέρες, όταν ο Αμπάς κάλεσε την Χαμάς ν’ αφοπλίσει τη Διοικητική Δύναμη, ο εκπρόσωπος της τελευταίας Αμπού Ουμπάιντα δήλωσε ότι όχι μόνο δεν πρόκειται να γίνει κάτι τέτοιο, αλλά προβλέπεται διπλασιασμός την μελών της παραστρατιωτικής οργάνωσης σε 12.000 ενόπλους [2]. «Για να σταματήσει η αιματοχυσία [...] ας αφοπλιστούν εκείνοι που δέχονται οπλισμό από τους Αμερικανούς», δήλωσε χαρακτηριστικά [1].

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

Καταμεσής της χαοτικής κατάστασης στα Κατεχόμενα, ελάχιστοι είναι σήμερα οι Παλαιστίνιοι που ασχολούνται με την κρυφή αυτή πτυχή του παλαιστινιακού ζητήματος. Ίσως γι’ αυτό να βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού. Ενδεικτικό της τραγωδίας είναι ότι πρόσφατα έκανε την εμφάνισή της στην Παλαιστίνη η μέθοδος των απαγωγών που είναι «της μόδας» στο Ιράκ. Σ’ ένα βίντεο που προβλήθηκε από το αλ-Τζαζίρα, κουκουλοφόροι παραστρατιωτικοί της Φατάχ επιδεικνύουν έναν αλυσοδεμένο αξιωματούχο της Χαμάς, τον οποίο υπόσχονται ν’ αποκεφαλίσουν εάν η ηγεσία της τελευταίας δεν αφοπλίσει τη Διοικητική Δύναμη. Το ερασιτεχνικό αυτό βίντεο φανερώνει με τον πιο καταθλιπτικό τρόπο ότι ο εμφύλιος πόλεμος στην Παλαιστίνη έχει ήδη αρχίσει. Και παρότι είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς το νικητή, είναι σχεδόν σίγουρο πως ανάμεσα στους χαμένους θα συγκαταλέγεται η ίδια η μαρτυρική Παλαιστίνη.

Παραπομπές

[1] Johnston, A. (2007) «Thousands at Fatah's Gaza Rally», ανταπόκριση του BBC, 8 Ιανουαρίου.
[2] Al-Myghrabi, N. (2007) «Fatah Holds Big Gaza Rally amid Hamas Tensions», ανταπόκριση του Reuters, 8 Ιανουαρίου.
[3] Abu Taha, H. (2007) «Fatah Shows its Strength in Hamas Stronghold», άρθρο στην εφημερίδα Arab News, 8 Ιανουαρίου.
[4] Ανών. (2007) «Hamas Planned to Murder Abbas», ανταπόκριση του BBC, 15 Ιανουαρίου.
[5] Το πλήρες βιογραφικό και συγγραφικό αρχείο του καθηγητή Anthony Cordesman βρίσκεται στη σελίδα του CSIS, εδώ.
[6] Sale, R. (2002) «Hamas History Tied to Israel», ανταπόκριση του United Press International, 18 Ιουνίου.
[7] Entous, A. (2007) «Israeli Army Balks at Some US Aid to Abbas Forces», ανταπόκριση του Reuters, 17 Ιανουαρίου.

12/1/07

Οι Παραμελημένες Ειδήσεις του 2006

Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Αντί, τεύχος 886, 12 Ιανουαρίου 2006, σελ. 36-39. Ο πλήρης τίτλος του είναι «Οι Δέκα πιο Παραμελημένες Ειδήσεις του 2006».

ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ δυο μεγάλες βιομηχανίες που στηρίζονται εξολοκλήρου σε απάτες. Η μια είναι η διαφημιστική. Η άλλη είναι η ειδησεογραφική. Η διαφημιστική ποντάρει στην καλοστημένη απάτη πως η διαφήμιση έχει αποτέλεσμα. Η ειδησεογραφική βασίζεται στην εξίσου περίτεχνη απάτη πως το σύνολο των ειδήσεων χωράει πάντοτε στην εντέλειά του στο καθημερινό δελτίο. Δεν είναι τυχαίο ότι και οι δυο αυτές βιομηχανίες είναι άκρως πλουσιοπάροχες. Άλλωστε, όπως είπε κάποτε ο Γιόζεφ Γκέμπελς, υπουργός προπαγάνδας στη ναζιστική Γερμανία, όσο μεγαλύτερη είναι μια απάτη τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να γίνει τελικά πιστευτή.

Μια συστηματική εξέταση της παγκόσμιας ροής ειδήσεων της χρονιάς που πέρασε αποκαλύπτει το μέγεθος της ειδησεογραφικής απάτης. Η καθημερινή μου αναλυτική ενασχόληση με την ειδησεογραφία μου δίνει σήμερα την ευκαιρία ν’ απαριθμήσω τις δέκα ειδήσεις του 2006 που, κατά την προσωπική μου γνώμη, αποτελούν ίσως τις κρισιμότερες παραλείψεις από τα ειδησεογραφικά δελτία του έτους που μόλις έφυγε. Παραθέτω τις ειδήσεις προχωρώντας από τις λιγότερο στις περισσότερο σημαντικές.

10. FBI ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΕΝΤΟΥΑΡΝΤ ΣΑΪΝΤ

Όλοι σχεδόν διαβάσαμε το 2003 την είδηση για τον ξαφνικό θάνατο του μεγάλου Αμερικανο-Παλαιστίνιου διανοούμενου Έντουαρντ Σαΐντ, καθηγητή αγγλικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και πνευματικό πατέρα της σύγχρονης μετα-αποικιακής θεωρίας. Πόσοι όμως διάβασαν τον περασμένο Γενάρη την έκθεση του ακαδημαϊκού Ντέηβιντ Πράις για τον απόρρητο φάκελο του FBI για τον Σαΐντ; Απαρτιζόμενος από εκατοντάδες σελίδες, ο φάκελος περιγράφει τη συστηματική παρακολούθηση του Σαΐντ από πληροφοριοδότες και πράκτορες ασφαλείας των ΗΠΑ, από το 1971 έως το θάνατό του[01]. Εκατοντάδες ακόμα σελίδες θα παραμείνουν απόρρητες έως το 2030, σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς για χαρακτηρισμένα έγγραφα της κυβέρνησης Μπους. Η χήρα του Σαΐντ, Μάριαμ, δήλωσε με νόημα πως δεν την εξέπληξε ο φάκελος του συζύγου της: ««γνωρίζαμε ότι οποιαδήποτε πολιτική δραστηριότητα σχετικά με το παλαιστινιακό ζήτημα παρακολουθείται στενά και στο τηλέφωνο λέγαμε χαρακτηριστικά ‘ας το ακούσουν αυτό οι υποκλοπείς’. Είχαμε καταλάβει πως τα τηλέφωνά μας ήταν παγιδευμένα εδώ και καιρό». Ας το αναλογιστούν αυτό όσοι εμμένουν στην αθώα άποψη πως ο μακαρθισμός σταμάτησε στις ΗΠΑ με την καθαίρεση του Γερουσιαστή Τζο Μακάρθι, το 1954.

9. ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΦΟΝΙΑΔΕΣ ΤΩΝ ΛΑΩΝ;

Μπορεί η λαϊκή φαντασία να συνεχίζει να υποδεικνύει τους Αμερικανούς ως «φονιάδες των λαών», όμως το έτος που μας πέρασε η Ουάσιγκτον αφέθηκε μόλις στην τρίτη θέση παγκοσμίως στις εξαγωγές οπλικών συστημάτων. Αδιαμφισβήτητα, οι νέοι «φονιάδες των λαών» θα πρέπει να είναι καταρχήν οι Ρώσοι (πρώτοι σε επίσημες εξαγωγές, με συνολικό ύψος 7.1 δισ. δολάρια) και κατά δεύτερο λόγο οι συν-ευρωπαίοι μας Γάλλοι (6.2 δισ.)[02]. Μάλιστα στους κύριους πελάτες των Ρώσων εμπόρων όπλων συγκαταλέγεται το ελληνικό κράτος, που είναι και το μοναδικό μέλος του ΝΑΤΟ του οποίου όλα ανεξαιρέτως τα συστήματα αεράμυνας είναι ρωσικά.

8. ΛΥΚΟΦΙΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Πολλά λέγονται και γράφονται για τις διπλωματικές μεθόδους των ΗΠΑ, ηγέτιδας δύναμης του «πολιτισμένου κόσμου». Σπάνια όμως έχει κανείς την ευκαιρία να πληροφορηθεί επακριβώς για την παρασκηνιακή συμπεριφορά της υπερδύναμης από το στόμα ενός προέδρου κράτους και μάλιστα εν ενεργεία. Αυτό ακριβώς συνέβη πριν από μερικούς μήνες, όταν ο στρατηγός Περβέζ Μουσάραφ, Πρόεδρος του Πακιστάν, του σημαντικότερου σύμμαχου των ΗΠΑ στον «πόλεμο ενάντια στην τρομοκρατία», αποκάλυψε πως πείστηκε να προσχωρήσει στο στρατόπεδο του «πολιτισμένου κόσμου». Ο Μουσάραφ δήλωσε σε τηλεοπτική του συνέντευξη στο αμερικανικό δίκτυο CBS πως, το 2001, ο τότε Υφυπουργός των Εσωτερικών των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Άρμιτατζ, είπε κατά λέξη στον διευθυντή των Πακιστανικών μυστικών υπηρεσιών: «εάν η χώρα σας δεν ενταχθεί ενεργά στον πόλεμο ενάντια στην αλ-Κάιντα θα σας βομβαρδίσουμε τόσο που θα σας στείλουμε πίσω στην εποχή του λίθου»[03]. «Και ποια ήταν η αντίδρασή σας;» ρώτησε εμβρόντητος ο Αμερικανός δημοσιογράφος. «Εσείς τι πιστεύετε;» απάντησε ανασηκώνοντας τους ώμους ο Πακιστανός Πρόεδρος. «Είμαι αναγκασμένος να ενεργώ με γνώμονα το εθνικό συμφέρον, όπως και έκανα».

7. Ο IRA ΚΑΙ ΟΙ ΛΟΙΠΟΙ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΕΣ

Το 2006 θα μείνει στην ιστορία ως η χρονιά που ο Ιρλανδικός Ρεπουμπλικανικός Στρατός (IRA), η μεγαλύτερη παραστρατιωτική οργάνωση της Ευρώπης, αφοπλίστηκε στο πλαίσιο της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής. Η ίδια συμφωνία προβλέπει τον αφοπλισμό της αντίπαλης πλευράς, δηλαδή των παραστρατιωτικών οργανώσεων των πιστών του βρετανικού Στέμματος, που επίσης δρουν στη μαρτυρική Βόρεια Ιρλανδία. Τι γίνεται όμως με την τρίτη πλευρά της βορειο-ιρλανδικής διαμάχης, συγκεκριμένα τον βρετανικό στρατό και τις μυστικές υπηρεσίες; Το έτος που μας πέρασε, η επιτροπή Barron του ιρλανδικού κοινοβουλίου δημοσίευσε μετά από εξαντλητική μελέτη το τελικό της πόρισμά για την παράνομη βοήθεια των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών προς τις τρομοκρατικές ομάδες της Βόρειας Ιρλανδίας που μάχονταν τον IRA. Η επιτροπή βρήκε ότι όχι μόνο οι Βρετανοί εξόπλισαν και χρημάτισαν για περισσότερες από δυο δεκαετίες (από το 1975 και μετά) τις οργανώσεις αυτές, αλλά κι ότι συμμετείχαν ενεργά με πράκτορές τους σε βομβιστικές ενέργειες στη Βρετανία, την Ιρλανδία και αλλού, που κόστισαν τη ζωή σε τουλάχιστο 18 άτομα και τραυμάτισαν σοβαρά εκατοντάδες[04].

Το πόρισμα, το οποίο ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μπέρτι Αχέρν χαρακτήρισε ως «εξονυχιστικό και σοβαρότατο», αναφέρει μάλιστα πως οι μυστικές υπηρεσίες είχαν ενημερώσει για τη δράση τους προσωπικά τον τότε Βρετανό Πρωθυπουργό Χάρολντ Ουίλσον, καθώς και την αρχηγό της αντιπολίτευσης –και μέλλουσα Πρωθυπουργό– Μάργκαρετ Θάτσερ. Σε ανακοίνωση τύπου της κοινοβουλευτικής επιτροπής, τα μέλη της εξέφρασαν την απόγνωσή τους για το γεγονός πως «αλλεπάλληλες βρετανικές κυβερνήσεις συμμετείχαν ενεργά στη δράση της διεθνούς τρομοκρατίας με τρόπο αδίστακτο και ανήθικο». Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της κυβέρνησης Μπλερ αρνήθηκε να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο.

6. ΟΠΟΥ ΣΤΑΜΑΤΑ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΞΕΚΙΝΑ Ο ΣΤΡΑΤΟΣ

Οι τεταμένες σχέσεις των ΗΠΑ με τη Λατινική Αμερική, η οποία φαίνεται ν’ ανακαλύπτει ξανά τον σοσιαλισμό, είναι γνωστές. Αυτό που είναι ίσως λιγότερο γνωστό είναι ότι στην προσπάθειά της ν’ αναχαιτίσει τις αριστερές μεταρρυθμίσεις στην αμερικανική ήπειρο η Ουάσιγκτον έχει πλέον παρατήσει τη διπλωματία. Αντίθέτως προσπαθεί ν’ αναστήσει την πολιτική της επιρροή μέσω της στρατιωτικής οδού. Στο πλαίσιο αυτό ο Τζωρτζ Μπους υπέγραψε τον περασμένο Οκτώβριο συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας με όλες τις λατινοαμερικανικές χώρες πλην της Κούβας και της Βενεζουέλας[05]. Η αμερικανική κυβέρνηση ελπίζει έτσι «να ισχυροποιήσει τους δεσμούς εμπιστοσύνης» με τις λατινοαμερικανικές χώρες, δήλωσε ένας εκπρόσωπος του Πενταγώνου. Την τελευταία φορά που οι ΗΠΑ προθυμοποιήθηκαν να «ισχυροποιήσουν τους δεσμούς εμπιστοσύνης» με τα στρατιωτικά επιτελεία της Λατινικής Αμερικής ήταν στα τέλη της δεκαετίας του 1940, επί προεδρίας Τρούμαν. Τα κύματα δικτατοριών που καταστρατήγησαν τις δημοκρατίες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής υπήρξαν οι καρποί αυτής της «ισχυροποίησης». Να περιμένουμε άραγε παρόμοιες εξελίξεις στο άμεσο μέλλον;

5. ΗΠΑ-ΣΕΡΒΙΑ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

Πριν από μερικά χρόνια οι Έλληνες ήταν έτοιμοι να πάρουν τα βουνά ως σύμμαχοι των «αδερφών Σέρβων» στον αντι-αμερικανικό και αντι-ΝΑΤΟϊκό αγώνα. Αμέτρητες ενδείξεις συμπαράστασης στο «Σερβικό λαό» απ’ ολόκληρο το κομματικό φάσμα της Ελλάδας είχαν μετατρέψει τη χώρα σ’ έναν φιλο-σερβικό παράδεισο για τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και τους νεορθόδοξους συναγωνιστές του. Σήμερα, εφτά μόλις χρόνια αργότερα, οι άλλοτε ήρωες της νεοελληνικής πολιτικής λαογραφίας αντιμάχονται τους άλλους πρώην Ανατολικοευρωπαίους για το ποιος θα υποστηρίξει πιο ένθερμα την Αμερικανική πολιτική. Μάλιστα το καλοκαίρι που μας πέρασε ο Σέρβος Πρόεδρος Μπόρις Τάντιτς και η Αμερικανίδα Υπουργός των Εξωτερικών Κοντολίζα Ράις υπέγραψαν ένα πρωτοφανές σύμφωνο διμερούς στρατιωτικής συνεργασίας[06]. Το σύμφωνο προβλέπει προγράμματα ανταλλαγής στρατιωτικών, καθώς και την μετεκπαίδευση Σέρβων από το αμερικανικό Πεντάγωνο. Στη συνέντευξη τύπου που ακολούθησε την υπογραφή του συμφώνου, ο Τάντιτς, εμφανώς ενθουσιασμένος, δήλωσε πως «δίχως συνεργασία στον αμυντικό τομέα πως θα προχωρήσουμε σε οικονομική συνεργασία [με τις ΗΠΑ];». Φυσικά η είδηση πέρασε στα ψηλά των ελληνικών ΜΜΕ.

4. ΚΟΠΡΙΑ ΚΑΙ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η επικέντρωση του παγκόσμιου ενδιαφέροντος στο φαινόμενο του θερμοκηπίου αποτέλεσε τη σημαντικότερη είδηση του περασμένου έτους. Μια πρόσφατη έρευνα της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος (υπό την αιγίδα του ΟΗΕ) αναφέρει πως, ως απόρροια της υπερθέρμανσης του πλανήτη, η αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας θα αποτελέσει κατά την επόμενη εκατονταετία τη βασικότερη απειλή της οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας στην υφήλιο.

Εδώ και χρόνια, οι περισσότερες αναλύσεις στα διεθνή ΜΜΕ αναφέρουν τη βιομηχανική ανάπτυξη ως την κύρια αιτία του φαινόμενου του θερμοκηπίου. Ειδικά οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) από εξατμίσεις αυτοκινήτων, αεροπλάνων, εργοστασιακών μονάδων, κλπ, συγκεντρώνουν πάνω τους την ολοένα αυξανόμενη απέχθεια των οικολογικά-ενσυνείδητων πολιτών ανά την υφήλιο. Οι τελευταίοι ίσως θα έπρεπε να λάβουν υπόψη τους μια πρόσφατη έρευνα της Παγκόσμιας Οργάνωσης για την Τροφή και τη Γεωργία του ΟΗΕ. Η έρευνα αναφέρει πως η ανθρώπινη δραστηριότητα που είναι υπεύθυνη για τις περισσότερες εκπομπές CO2 δεν είναι ούτε η οι μεταφορές ούτε η εργοστασιακή παραγωγή, αλλά η...κτηνοτροφία[07]. Η τελευταία είναι υπεύθυνη για το 20% σχεδόν των ετήσιων εκπομπών CO2 στον πλανήτη, ποσοστό μεγαλύτερο από κάθε άλλη παραγωγική δραστηριότητα. Κύρια δε, οι επικίνδυνες εκπομπές του αερίου προέρχονται από...τους τόνους κοπριάς, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι οποιασδήποτε κτηνοτροφικής διαδικασίας.

3. ΟΣΟΙ ΕΧΟΥΝΕ ΠΟΛΛΑ ΛΕΦΤΑ

Εδώ και δεκαετίες, ο ΟΗΕ χρηματοδοτεί το Παγκόσμιο Ινστιτούτο Αναπτυξιακής Οικονομικής Έρευνας που εδρεύει στο Ελσίνκι της Φιλανδίας. Στις αρχές του περασμένου Δεκέμβρη, το Ινστιτούτο εξέδωσε την εκτενέστερη έρευνα που έχει ποτέ διεξαχθεί πάνω στην κατανομή του παγκόσμιου πλούτου. Σύμφωνα με την έρευνα, το 1% των κατοίκων του πλανήτη έχει υπό την κατοχή του σχεδόν το 40% του παγκόσμιου πλούτου, ενώ το πλουσιότερο 10% ελέγχει πάνω από το 85% του πλούτου στην υφήλιο. Αντίθετα, το φτωχότερο 50% των συνανθρώπων μας ελέγχει μόλις το 1% του παγκόσμιου πλούτου[08]. Η έρευνα θεωρείται ριζοσπαστική διότι είναι η πρώτη στο είδος της που λαμβάνει υπόψη της, πέρα από το εισόδημα, τα περιουσιακά στοιχεία, καθώς και τις οφειλές των πολιτών του κόσμου. Η νέα αυτή μέθοδος δείχνει ακόμα μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ των εύπορων και των φτωχών σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς και τους ραγδαίους ρυθμούς με τους οποίους οι διαφορές αυτές αυξάνονται καθημερινά.

2. ΠΩΣ Η ΑΛ-ΚΑΪΝΤΑ ΠΑΡΕΣΥΡΕ ΤΙΣ ΗΠΑ

Ο Μαροκινός Ομάρ Νάσρι (υπηρεσιακό ψευδώνυμο) δεν είναι ένας τυχαίος άνθρωπος. Ως το 2003 αποτελούσε την πιο έμπιστη πηγή πληροφοριών των ΗΠΑ σχετικά με τις προθέσεις και τους στόχους της αλ-Κάιντα. Το Φεβρουάριο του 2003 ο Νάσρι ήταν η κύρια πηγή στην οποία βάσισε τα επιχειρήματά του ο τότε Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κόλιν Πάουελ στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για το Ιράκ.

Το φθινόπωρο που μας πέρασε ο Νάσρι παραδέχτηκε σε δημοσιογράφο του BBC πως στην πραγματικότητα υπήρξε διπλός πράκτορας, αφού δούλευε για λογαριασμό της αλ-Κάιντα. Η αποστολή του δεν ήταν άλλη από το να πείσει τους Αμερικανούς πως ο Σαντάμ Χουσεΐν διατηρούσε πυρηνικά όπλα. Ο Νάσρι δήλωσε πως το 2001 η ηγεσία της αλ-Κάιντα συγκεντρώθηκε στην πίσω αίθουσα ενός μουσουλμανικού τεμένους στο Αφγανιστάν και συζήτησε «ποια θα ήταν η ιδανική χώρα για να ξεδιπλωθεί το τζιχάντ» (ιερός πόλεμος)[09]. Το Ιράκ επιλέχθηκε «επειδή ήταν η πιο αδύναμη μουσουλμανική χώρα» και θα μπορούσε να αποσταθεροποιηθεί και να μετατραπεί εύκολα σε μια βάση των οπαδών του τζιχάντ. «Από εκεί και πέρα όλα εξελίχθηκαν βάσει σχεδίου», δήλωσε περιχαρής ο Νάσρι.

1. ΜΙΑ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ

Η πονεμένη ιστορία του –ανεξάρτητου πια– νησιωτικού κράτους του Ανατολικού Τιμόρ είναι γνωστή σε λίγους. Το Δεκέμβρη του 1975, ενώ οι Τιμοριανοί προετοίμαζαν την ανεξαρτησία τους από την Πορτογαλία, η Ινδονησία του δικτάτορα στρατηγού Μοχάμεντ Σουχάρτο κατέλαβε και προσάρτησε το Ανατολικό Τιμόρ. Μέσα σε λίγα χρόνια οι κατακτητές εξολόθρευσαν έως και 200.000 Τιμοριανούς, προβαίνοντας έτσι στην εκτενέστερη γενοκτονία σε σχέση με το συνολικό πληθυσμό μιας χώρας στην πρόσφατη ιστορία. Το 1999 η Ινδονησία υπέκυψε στις αυξανόμενες διπλωματικές πιέσεις για τη διεξαγωγή επίσημου τοπικού δημοψηφίσματος, το οποίο ανέδειξε 78% προτίμηση στην ανεξαρτησία του Ανατολικού Τιμόρ. Τότε, εξοργισμένες από το αποτέλεσμα, παραστρατιωτικές ομάδες κρούσης των δυνάμεων κατοχής εξαπέλυσαν φρικιαστικές επιδρομές παραδειγματισμού, εξοντώνοντας 2.000 άμαχους, βιάζοντας εκατοντάδες γυναίκες και κορίτσια, ξεσπιτώνοντας τον μισό πληθυσμό και καταστρέφοντας το 75% της υποδομής της χώρας.

Τον περασμένο Μάρτιο, ένας Αυστραλός δημοσιογράφος αποκάλυψε πως οι μυστικές υπηρεσίες της Αυστραλίας είχαν καταφέρει να υποκλέψουν τηλεφωνικές επικοινωνίες του στρατιωτικού επιτελείου της Ινδονησίας λίγους μήνες πριν από τις επιδρομές. Ως αποτέλεσμα, η κυβέρνηση της Αυστραλίας γνώριζε ότι η Ινδονησία προετοίμαζε την εκστρατεία και πως οι φονικές επιδρομές συντονίστηκαν από την ίδια την Ινδονησιακή κυβέρνηση[10]. Όμως όχι μόνο δεν προειδοποίησαν οι Αυστραλοί τους Τιμοριανούς και τη διεθνή κοινότητα για την επερχόμενη καταστροφή, αλλά στα εφτά χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από τότε δεν έχουν κοινοποιήσει ούτε ίχνος από τις τηλεφωνικές αποδείξεις στους ανακριτές του ΟΗΕ που προσπαθούν να εντοπίσουν τους ένοχους των επιδρομών. Κατά τα άλλα η Αυστραλία συνεχίζει ν’ αυτοπροσδιορίζεται ως η εντολοδόχος του «πολιτισμένου κόσμου» στη νοτιοανατολική Ασία.

Η ΣΩΣΤΗ ΕΞΟΡΥΞΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Η μεγάλη αμερικανίδα δημοσιογράφος Μαίρη Βορς, ανταποκρίτρια για χρόνια στη μεσοπολεμική ΕΣΣΔ, υποστήριζε ότι η μεθοδική συλλογή ειδήσεων θα έμοιαζε με την εξόρυξη άνθρακα με παραμάνα! Η παρομοίωση της Βορς ισχύει στις μέρες μας περισσότερο από ποτέ. Η πολυδιαφημισμένη εξάπλωση του διαδικτύου έχει συμβάλλει στην αύξηση των ρυθμών και της ποσότητας της ειδησεογραφικής ροής, αλλά και στη μείωση της ποιότητάς της. Η ποιότητα των ειδήσεων θα βελτιωθεί μόνο όταν οι αναγνώστες, οι τηλεθεατές και οι ακροατές εξοπλιστούν με δυνατές και κοφτερές παραμάνες....

Παραπομπές

[01] Price, D. (2006) «How the FBI Spied on Edward Said», CounterPunch, 13 Ιανουαρίου.
[02] Litovkin, V. (2006) «Russia Top Arms Exporter», United Press International, 2 Νοεμβρίου.
[03] Ανών. (2006) «US Threatened to Bomb Pakistan», British Broadcasting Corporation, 22 Σεπτεμβρίου.
[04] Ανών. (2006) «British Security Forces Colluded in International Terrorism», The Independent on Line, 29 Νοεμβρίου.
[05] Roberts, K. (2006) «Pentagon Supports Resumed Military Aid to Latin America», The New York Times, 1 Οκτωβρίου.
[06] Ανών. (2006) «U.S., Serbia Sign Military Cooperation Agreement», Reuters News Service, 9 Σεπτεμβρίου.
[07] Ανών. (2006) «Farm Animals More Damaging to Climate than Cars», Agence France Presse, 29 Νοεμβρίου.
[08] Walker, A. (2006) «Richest 2% Own Half the Wealth», British Broadcasting Corporation, 5 Δεκεμβρίου.
[09] Norton-Taylor, R. (2006) «Al-Qaida Planted Information to Encourage US Invasion», The Guardian, 17 Νοεμβρίου.
[10] McDonald, H. (2006) «Spy Intercepts Confirm Australia's Bloody East Timor Secret», The Sydney Morning Herald, 4 Μαρτίου.