23/3/07

Αυξάνονται οι Φόβοι για Σύγκρουση Ιράν-ΗΠΑ

Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Αντί, τεύχος 890, 9 Μαρτίου 2007.

ΤΟ ΡΑΔΙΟ ΦΑΡΝΤΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ένας συνηθισμένος ραδιοφωνικός σταθμός. Τα προγράμματά του, που είναι στην περσική γλώσσα, ηχογραφούνται στην Ουάσιγκτον και εκπέμπονται από το κτίριο της αμερικανικής πρεσβείας στην Πράγα. Προορίζονται δε αποκλειστικά για το Ιράν. Σύμφωνα με τη σχετική εγκύκλιο του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών, που είναι και ο χρηματοδότης του σταθμού, το Ράδιο Φάρντα στοχεύει στην «ιδεολογική προσέγγιση της Ιρανικής νεολαίας».

Το Σάββατο 3 Φεβρουαρίου του 2007, οι Ιρανοί νεολαίοι που έχουν «προσεγγίσει ιδεολογικά» τη συχνότητα του Ράδιο Φάρντα, έγιναν κοινωνοί μιας ενδιαφέρουσας είδησης. Το βραδινό ειδησεογραφικό δελτίο του σταθμού μετέδωσε πως ο πολυβραβευμένος Ιρανός πυρηνικός φυσικός Αρτνεσίρ Χασανπούρ είχε βρεθεί νεκρός στο σπίτι του. Ο σταθμός, που διατηρεί στενές επαφές με την αμερικανική κυβέρνηση, επικαλέστηκε «ανώνυμες πηγές» που διαβεβαίωναν πως ο θάνατος του Χασανπούρ ήταν έργο των Ισραηλινών μυστικών υπηρεσιών.

Την επόμενη ημέρα, οι Times του Λονδίνου αντέγραψαν εν συντομία την είδηση, σημειώνοντας ότι ο 44χρονος Χασανπούρ ήταν μέλος της επιστημονικής ελίτ του Ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και κατευθυντήριο στέλεχος του υπό κατασκευή σταθμού πυρηνικής ενέργειας στο Ισπαχάν [1]. Ο σταθμός αυτός βρίσκεται εδώ και καιρό στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματικής διαμάχης γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οι Αμερικανοί υποπτεύονται πως η Τεχεράνη σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει το σταθμό στο Ισπαχάν για τη μετατροπή ουρανίου σε εξαφθόριο. Το τελευταίο αποτελεί βασικό συστατικό του εμπλουτισμού του ουρανίου με πιθανό απώτερο στόχο την παραγωγή πυρηνικών όπλων.

ΑΝΑΞΙΟΠΙΣΤΕΣ ΔΙΑΨΕΥΣΕΙΣ

Μερικές ώρες αργότερα, η Ιρανική κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσημα το θάνατο του Χασανπούρ, σημειώνοντας πως ο επιστήμονας είχε δηλητηριαστεί στον ύπνο του από διαρροή φυσικού αερίου. Εκπρόσωπος της ιρανικής κυβέρνησης απέδωσε το θάνατο του Χασανπούρ σε ατύχημα και απέρριψε οποιαδήποτε ανάμειξη ξένων μυστικών υπηρεσιών. «Οι φήμες [περί δολοφονίας] εξυπηρετούν προπαγανδιστικούς σκοπούς», είπε, και σημείωσε πως «οι Ιρανοί πυρηνικοί επιστήμονες συνεχίζουν τις ερευνητικές τους προσπάθειες σε ασφαλές περιβάλλον, αφού οι Ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες δεν έχουν τη δυνατότητα να ενεργήσουν μέσα στο Ιράν»[2]. Προχωρώντας ένα βήμα περαιτέρω, ο Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και διευθυντής του ιρανικού προγράμματος ατομικής ενέργειας Γκολάμ Ρέζα Αγκαζαντέ δήλωσε πως «ο Αλλάχ προστατεύει τους πυρηνικούς μας επιστήμονες».

Όμως, παρά τις διαψεύσεις της Τεχεράνης, οι περισσότεροι διεθνείς παρατηρητές δυσκολεύονται να πιστέψουν πως ο ουσιαστικός αποκεφαλισμός του σημαντικότερου τομέα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος υπήρξε απόρροια απλής σύμπτωσης. Οι παλαιότεροι επισημαίνουν τον παραλληλισμό με τους μυστηριώδεις θανάτους τριών Ιρακινών επιστημόνων στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν η κυβέρνηση του Σαντάμ Χουσεΐν φιλοδοξούσε να τροχοδρομήσει το δικό της πυρηνικό πρόγραμμα. Συγκεκριμένα, το 1981, λίγους μήνες πριν το βομβαρδισμό από την ισραηλινή αεροπορία του πυρηνικού αντιδραστήρα στο Οσιράκ, τουλάχιστο τρεις Ιρακινοί πυρηνικοί επιστήμονες δολοφονήθηκαν υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες –οι δύο από δηλητηρίαση και ο ένας από αλλεπάλληλες μαχαιριές στο λαιμό στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του στο Παρίσι.

ΦΥΛΕΤΙΚΕΣ ΑΝΑΤΑΡΑΧΕΣ

Προτού κοπάσει η θύελλα γύρω από το σκάνδαλο του θανάτου του Χασανπούρ, το Ιρανικό Πρακτορείο Ειδήσεων μετέδωσε μια εξίσου πρωτοφανή είδηση. Στις 14 Φεβρουαρίου, 18 μέλη του σώματος της Ισλαμικής Επαναστατικής Φρουράς δολοφονήθηκαν από έκρηξη παγιδευμένου αυτοκινήτου στη νοτιοανατολική παραμεθόριο της χώρας [03]. Το βράδυ της ίδιας ημέρας, το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων μετέδωσε από την Τεχεράνη πως η ένταση, αλλά και ο στόχος της έκρηξης –τα μέλη του πιο εκλεκτού σώματος των ιρανικών υπηρεσιών ασφαλείας– είναι δίχως προηγούμενο στην ιστορία της χώρας [04]. Οι ιρανικές αρχές απέδωσαν τη βομβιστική ενέργεια σε αυτονομιστές σουνίτες που δρουν εδώ και χρόνια στο Βαλουχιστάν –περιοχή του Ιράν που συνορεύει με το Πακιστάν και το Αφγανιστάν. Όμως στελέχη της κυβέρνησης σημείωσαν πως η βομβιστική επιχείρηση ήταν στημένη τόσο εντυπωσιακά που η συμμετοχή στο σχεδιασμό της «πρακτόρων από το εξωτερικό» θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη [04]. Ο Ιρανός Υπουργός Ασφαλείας Γκολάμ Χουσεΐν Μοσενί Ετζεγιέ δήλωσε σε έκτακτη συνέντευξη τύπου το ίδιο βράδυ πως η Τεχεράνη έχει εντοπίσει τους τελευταίους μήνες περισσότερους από εκατό ντόπιους συνεργάτες ξένων μυστικών υπηρεσιών στην περιοχή του Βαλουχιστάν.

ΑΝΩΝΥΜΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Και σα να μη έφταναν όλ’ αυτά, στις 9 Φεβρουαρίου «ανώνυμα στελέχη» του αμερικανικού Πενταγώνου κατηγόρησαν για πρώτη φορά το Ιράν πως προμηθεύει τις σιιτικές αντιστασιακές οργανώσεις στο Ιράκ με προηγμένα οπλικά συστήματα. Σύμφωνα με τους New York Times, τα συστήματα αυτά εξάγονται μυστικά στο Ιράκ υπό τις οδηγίες του Ισλαμικού Επαναστατικού Συμβουλίου, δηλαδή της ανώτατης ηγεσίας του Ιρανικού κράτους [05]. Όπως δήλωσε αργότερα ο Στρατηγός Πήτερ Πέις, επικεφαλής του Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, από τις κατηγορίες του Πενταγώνου απουσιάζουν οι αποδείξεις. «Δεν υπάρχει αμφιβολία», είπε ο Πέις, «πως όπλα και εκρηκτικές ύλες ιρανικής προέλευσης χρησιμοποιούνται από αντάρτες στο Ιράκ. Αλλά αυτό δε συνεπάγεται τη συνενοχή της ίδιας της ιρανικής κυβέρνησης» [6].

Παρά τις προσεκτικές δηλώσεις του Πέις, αρκετοί πολιτικοί αναλυτές επισημαίνουν ανήσυχοι πως οι ανυπόστατες καταγγελίες της Ουάσιγκτον ενάντια στο Ιράν εμπεριέχουν πανομοιότυπα στοιχεία μ’ εκείνες εναντίον του Ιράκ, το 2003. Μήπως λοιπόν η αμερικανική ηγεσία προετοιμάζει στρατιωτική επίθεση στο Ιράν; Το ερώτημα αυτό πλανάται πάνω από τις σελίδες των σημαντικότερων πολιτικών εντύπων της υφηλίου. Ένα πρόσφατο άρθρο στο περιοδικό Newsweek εξετάζει την πιθανότητα οι κατηγορίες των ΗΠΑ να εκτοξεύτηκαν ως διπλωματικό δόλωμα, ώστε να εξωθήσουν το Ιράν να προβεί σε κάποια ακραία πολιτική πράξη, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στο αμερικανικό Πεντάγωνο ν’ απαντήσει στρατιωτικά [07].

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Εάν αυτό αληθεύει, τότε φαίνεται πως το Ιράν μάλλον απέφυγε την παγίδα. Όμως για πόσο καιρό ακόμα θα μπορέσει άραγε ν’ αντισταθεί; Η απάντηση στο ερώτημα παραπέμπει στην ανάγκη μιας συνολικής εκτίμησης των πρόσφατων γεγονότων στο Ιράν, και ιδιαίτερα στην πιθανότητα η δολοφονία του Χασανπούρ, η δολοφονική έκρηξη στο Βαλουχιστάν, καθώς και οι βαριές κατηγορίες εναντίον της χώρας από τις ΗΠΑ, ν’ αποτελούν πτυχές ενός ενιαίου σχεδίου επέκτασης των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων από το Ιράκ στο Ιράν. Υπάρχει μάλιστα το ενδεχόμενο –που θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά– ο πραγματικός στόχος της αμερικανικής εισβολής στη Μέση Ανατολή να εκδηλωθεί με την επέκταση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στο Ιράν. Συνεπώς, επιχειρείται η άμεση εξουδετέρωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος παράλληλα με την αποσταθεροποίηση της εύθραυστης φυλετικής συνοχής στο Ιράν. Ταυτόχρονα, εξαπολύονται δημόσιες κατηγορίες περί ανάμειξης της ιρανικής ηγεσίας στο Ιράκ. Όλες αυτές οι αλληλοσυνδεόμενες εξελίξεις ίσως να μαρτυρούν την αρχική αναδίπλωση μιας προσχεδιασμένης εισβολής των ΗΠΑ –με ισραηλινή υποστήριξη– στην κοιτίδα του σιιτισμού –που είναι και κοιτίδα αστείρευτων ενεργειακών αποθεμάτων.

Παραπομπές

[1] Baxter, S. (2007) «Iranian Nuclear Scientist Assassinated by Mossad», εφημερίδα Sunday Times, 4 Φεβρουαρίου.
[2] Ανών. (2007) «Tehran Denies Reports on Iranian Scientist's Assassination by Israel's Security Service», εφημερίδα The People’s Daily, 5 Φεβρουαρίου.
[3] Akbar, A. (2007) «Bomb Kills 18 on Military Bus in Iran», πρακτορείο Associated Press, 14 Φεβρουαρίου.
[4] Ανών. (2007) «11 Dead in Iran Bomb Attack on Elite Force», πρακτορείο Agence France Presse, 14 Φεβρουαρίου.
[5] Glanz, J. (2007) «US Presents Evidence of Iranian Weapons in Iraq», εφημερίδα New York Times, 11 Φεβρουαρίου.
[6] Ανών. (2007) «Top US General Doubts Iran Proof», British Broadcasting Corporation, 14 Φεβρουαρίου.
[7] Hirsh, M., and Bahari, M. (2007) «Rumors of War», περιοδικό Newsweek, 10 Φεβρουαρίου.

5 σχόλια:

AIXMH είπε...

Ενδιαφέρον άρθρο.

tolitas είπε...

Ο πρώην διευθυντής της Μοσσάντ Uzi Arad το εκφράζει πλέον ανοιχτά:

"A military strike may be easier than you think. It wouldn't just be aimed at the nuclear sites. It would hit military and security targets, industrial and oil-related targets such as Kharg island [Iran's main oil export terminal in the Gulf], and regime targets ... Iran is much more vulnerable than people realise." [1]

Το βασικό νομίζω ερώτημα εδώ είναι: τι σκοπούς έχει το Ιράν; Ψάχνει όντως διεξόδους να αποφύγει την στρατιωτική εμπλοκή ή μήπως την προκαλέι; Και το συμβάν με τους βρετανούς στρατιωτικούς πώς γεμίζει την όλη εικόνα; Ποια είναι η γνώμη σου Σήφη; Είναι στημένο από τους δυτικούς για να βρουν μια αφορμή για επίθεση, ή μήπως οι ίδιοι οι Ιρανοί θέλουν να προκαλέσουν;

_________________

[1] Tisdall Simon, "Iran forces Israeli rethink", εφημερίδα Guardian, 2 Απριλίου 2007

AIXMH είπε...

Λάθος του διευθυντή.

tolitas είπε...

Ενδιαφέρον παρουσιάζει αυτή η ανάλυση του ιδίου του Uzi Arad, από τον Απρίλιο του 2003. Ειδικά, στην προτελευταία παράγραφο, όπου ουσιαστικά προδιαγράφει το χρονοδιάγραμμα των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αφού λέει ότι το Ιράν θα έχει αποκτήσει πυρηνική στρατιωτική ικανότητα "... long before the end of the [2000's] decade ...".

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ο ίδιος ο Uzi Arad ήταν εναντίον της στρατιωτικής επέμβασης στο Ιράκ, με το επιχείρημα ότι θα έπρεπε να ξεκινήσουν από το Ιράν!

Σήφης Φιτσανάκης είπε...

Αναρωτιέμαι ποιες είναι οι πιθανότητες: (α) να είναι κάποιος Ισραηλινός, (β) να ονομάζεται Uzi, (γ) να είναι πρώην διευθυντής της Μοσάντ. Τρομερός συνδυασμός. Πάντως, για να σοβαρευτούμε, ο Arad είναι γνωστός επικριτής της επέμβασης των ΗΠΑ στο Ιράκ, όπως και όλη η πτέρυγα του Νετανιάχου, στην οποία ανήκει πολιτικά. Ως Ισραηλινός έχει φυσικά δίκιο, διότι το Ιράκ το 2003 ήταν πλέον πολιτικά και στρατιωτικά εξουδετερωμένο. Δεν αποτελούσε κίνδυνο για το Ισραήλ –σε αντίθεση φυσικά με το Ιράν, το οποίο είναι, μαζί με την Αίγυπτο, ο κύριος εχθρός του Ισραήλ σήμερα.

Προσωπικά, το παραπάνω απόσπασμα από το άρθρο του μου φαίνεται κάπως απλοϊκό. Φυσικά και δεν είναι στρατιωτικά «δύσκολο» να χτυπηθεί το Ιράν από τις ΗΠΑ. Όμως είναι πολιτικά αλλά και οικονομικά δύσκολο, διότι οι πιθανές απόρροιες είναι εξαιρετικά απρόβλεπτες. Πως θα αντιδράσει η (και η αμερικανική) παγκόσμια οικονομία εάν αποσταθεροποιηθεί μια χώρα που είναι από τις τρεις μεγαλύτερες εξαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο; Το θέμα δεν είναι εάν στρατιωτικά είναι «εύκολο» να χτυπηθεί μια χώρα, ιδιαίτερα από την Υπερδύναμη. Το θέμα είναι ποιο θα είναι το πολιτικοοικονομικό επακόλουθο. Με την ίδια λογική είναι πανεύκολο να χτυπηθεί στρατιωτικά η Ελβετία. Αλλά τολμάει κανείς να κάνει τέτοιο πράγμα; Ούτε καν οι ναζί δεν τόλμησαν να την αγγίξουν.