29/2/08

Πόλεμος Συμφερόντων στα Βαλκάνια

Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Αντί, τεύχος 916 (29 Φεβρουαρίου 2008), στις σελίδες 22-25.

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΕΘΝΗ ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΚΑ πρακτορεία, το πρώτο κράτος που αναγνώρισε επίσημα τη Δημοκρατία του Κοσόβου ήταν το Αφγανιστάν [01]. Η διπλωματική αυτή σύζευξη δυο χωρών που τελούν υπό αμερικανική ηγεμονία δεν είναι καθόλου τυχαία. Υποδηλώνει την πολιτική κλιμάκωση του αμερικανικού επεκτατισμού από τα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή ως τα βάθη της Ασίας.

Στην Ελλάδα, οι περισσότεροι παρατηρητές δείχνουν να αντιλαμβάνονται την βαρύτητα του αμερικανικού παράγοντα τόσο στην πραξικοπηματική απόσχιση του Κοσόβου από τη Σερβία όσο και στην προσεχή ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ. Ωστόσο οι εγχώριες δημοσιογραφικές αναφορές στις βαλκανικές εξελίξεις παραμένουν κατά κανόνα αόριστες και ασαφείς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί πρόσφατο κείμενο στο Έθνος, που επιπλήττει τις ΗΠΑ διότι ελίσσονται στο μακεδονικό «χωρίς να δοθεί σοβαρή εξήγηση»[02]. Σε συναφές κείμενό του στην Ημερησία, ο Μιχάλης Ιγνατίου ουσιαστικά σηκώνει τα χέρια ψηλά δηλώνοντας πως η Ουάσιγκτον «πληθύνει το τελευταίο διάστημα τις επαφές της με τα Σκόπια, σε σημείο που θα νόμιζε κανείς πως αιφνιδίως έχουν μετατραπεί σε περιφερειακή δύναμη»[03].

Στην πραγματικότητα ούτε τα Σκόπια έχουν «αιφνιδίως μετατραπεί σε περιφερειακή δύναμη» ούτε ανεξήγητη είναι η στάση της Ουάσιγκτον πάνω στα θέματα της ΠΓΔΜ και του Κοσόβου. Αντιθέτως, οι ΗΠΑ έχουν δώσει αναλυτικές εξηγήσεις πάνω στα δυο αυτά σημαντικά –και σαφώς αλληλένδετα– ζητήματα. Ξεκάθαρη ήταν, για παράδειγμα, η ακόλουθη δήλωση αμερικανού διπλωμάτη, με προϋπηρεσία στην Ελλάδα, στο Βήμα της 17ης Φεβρουαρίου: «Με την Ελλάδα διατηρούμε στενές συμμαχικές και ιστορικά καταξιωμένες σχέσεις [...]. Κατανοούμε τα προβλήματα [και] φροντίζουμε η [αμερικανική] πολιτική στην περιοχή να μη φέρνει εμπόδια στην Ελλάδα, αλλά η [αμερικανική] στρατηγική χαράσσεται με βάση ευρύτερα κριτήρια»[04] (η έμφαση δική μου).

Πιστεύω πως η ευκρινέστατη αυτή εξήγηση, όπως και πολλές άλλες παρόμοιες, πιστοποιούν την ουσιώδη διαφορά μεταξύ της σημερινής αμερικανικής αυτοκρατορίας και άλλων παλαιότερων. Συγκεκριμένα, οι Αμερικανοί δεν διστάζουν να ομολογήσουν δημόσια πως η αμερικανική στρατηγική δεν χαράσσεται ποτέ με γνώμονα τα συμφέροντα των συμμάχων τους.

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ

Πως όμως εκδηλώνονται τα μονομερή συμφέροντα των ΗΠΑ στις εξελίξεις στο Κόσοβο και στην ΠΓΔΜ; Οι στρατηγικές βλέψεις της υπερδύναμης στη βαλκανική χερσόνησο δεν είναι καινούργιες. Από την εποχή του μεσοπολέμου οι ΗΠΑ θεωρούσαν τα Βαλκάνια ως σημαντική περιφερειακή ζώνη της Μέσης Ανατολής. Ταυτόχρονα, η σλαβική και Ορθόδοξη εθνοθρησκευτική σύνθεση των Βαλκανικών πληθυσμών λειτουργεί ανέκαθεν ως ευρωπαϊκή δίοδος επιρροής της αμερικανικής αντίζηλου Ρωσίας. Τα τελευταία δε χρόνια, το Μουσουλμανικό στοιχείο στα δυτικά Βαλκάνια (Αλβανία, Βοσνία, Κόσοβο, ΠΓΔΜ) τους έχει προσδώσει επιπρόσθετη στρατηγική σημασία, καθώς οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αποτρέψουν οποιοδήποτε ενδεχόμενο σχηματισμού Σουνιτικού τόξου που θα επεκτείνεται προς την Ευρώπη.

Γεωστρατηγικό υπόβαθρο όλων αυτών των επιδιώξεων παραμένει η κατάρρευση του Κομμουνιστικού Μπλοκ, την οποία από το 1989 οι νεοσυντηρητικοί μέντορες της σημερινής κυβέρνησης Μπους χαρακτηρίζουν ως «μονοπολική στιγμή» (unipolar moment). Ο όρος υπονοεί πως η πτώση της ΕΣΣΔ αποτελεί την κατάλληλη ευκαιρία για να εξαλειφθεί δια παντός η διπολική παγκόσμια ισορροπία της ψυχροπολεμικής περιόδου. Εξυπακούεται πως κύριος στόχος των μονοπολικών σχεδίων των ΗΠΑ παραμένει η Ρωσία, που παρά τις αδυναμίες της, συνεχίζει να παρενοχλεί τους Αμερικανούς λόγω του γεωγραφικού της μεγέθους, του πυρηνικού της οπλοστασίου και του ενεργειακού της πλούτου.

ΔΥΟ ΓΡΑΜΜΕΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ

Η ισχυροποίηση του ΝΑΤΟ μέσω της επέκτασής του προς ανατολάς αποτελεί την πρώτη γραμμή επίθεσης των ΗΠΑ απέναντι στην μετα-κομμουνιστική Ρωσία. Συνεπώς η λεγόμενη «διεύρυνση της συμμαχίας» αποτελεί απόπειρα συστηματικής απόσπασης από την ρωσική επιρροή των χωρών του πάλαι ποτέ Ανατολικού Μπλοκ. Ήδη από το 1991 το ΝΑΤΟ δημιούργησε ένα Συμβούλιο Συνεργασίας «ως φόρουμ διαλόγου μεταξύ του ΝΑΤΟ και των χωρών του πρώην Κομμουνιστικού Μπλοκ»[11]. Κατά την πενταετία 1999-2004, δέκα χώρες πρώην μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας εισήλθαν σε δυο κύματα στο ΝΑΤΟ. Η επικείμενη ένταξη της ΠΓΔΜ, μαζί με εκείνες της Αλβανίας και της Κροατίας, θα αποτελέσει το τρίτο κύμα της ανατολικής επέκτασης του ΝΑΤΟ, που θα δημιουργήσει «μια νέα δυναμική στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης»[12], όπως έχει δηλώσει ο ίδιος ο Γιαπ ντε Χουπ Σέφερ, γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.

Η δεύτερη γραμμή επίθεσης των ΗΠΑ απέναντι στη Ρωσία είναι το σχέδιο πυραυλικής αντιπυρηνικής άμυνας που οι ΗΠΑ προωθούν συστηματικά τα τελευταία χρόνια. Το σχέδιο αυτό, που αποτελεί την αναζωπύρωση του παρανοϊκού σχεδίου «Πόλεμος των Άστρων» του Ρόναλντ Ρέιγκαν, καταψηφίστηκε σύσσωμα το 1999 από την ολομέλεια του ΟΗΕ, με εξαίρεση τις ΗΠΑ, τη Μικρονησία και την Αλβανία (η οποία θα ανταμειφθεί τον Απρίλιο με την ένταξή της στο ΝΑΤΟ). Δυο χρόνια αργότερα, έχοντας αποτύχει να πείσουν ακόμα και στενούς συμμάχους τους για την ανάγκη δημιουργίας της πυραυλικής άμυνας, οι ΗΠΑ αποσύρθηκαν μονομερώς από την Αντι-Βαλλιστική Πυραυλική Συνθήκη που είχαν συνυπογράψει με τους Σοβιετικούς το 1972. Από τότε προσπαθούν να πείσουν χώρες που συνορεύουν ή βρίσκονται σχετικά κοντά στη Ρωσία να φιλοξενήσουν τμήματα του γιγαντιαίου αμερικανικού αντιπυραυλικού συστήματος που θα περικυκλώνει τα εδάφη της Ρωσίας.

Με τις συνήθεις εξαιρέσεις της Βρετανίας και της Δανίας, οι Δυτικοευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν απορρίψει τα αμερικανικά αντιπυραυλικά σχέδια ως «επικίνδυνα, που σίγουρα θα αναζωπυρώσουν τους εξοπλισμούς παγκοσμίως» (Ζακ Σιράκ, 2001 [13]). Το αντίθετο όμως ισχύει για τις ηγεσίες χωρών του πρώην Ανατολικού Μπλοκ. Πολιτικά συντηρητικές και ανυπόμονες να αποσπάσουν την εύνοια των ΗΠΑ, οι περισσότερες από αυτές υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό τα αντιπυραυλικά σχέδια της κυβέρνησης Μπους. Η Τσεχία και η Πολωνία έχουν ήδη συνυπογράψει την σχετική συνθήκη, ενώ η Ουκρανία πρόσφατα απειλήθηκε από το Κρεμλίνο πως θα θεωρηθεί πυρηνικός στόχος εάν προσχωρήσει κι εκείνη στη συμφωνία. Η προθυμία των χωρών του πρώην Ανατολικού Μπλοκ να ενταχθούν στα γεωστρατηγικά σχέδια των ΗΠΑ βρίσκεται πίσω από την περίφημη διαίρεση της Ευρώπης σε «παλαιά» (Δυτική) και «νέα» (Ανατολική) από τον πρώην υπουργό άμυνας των ΗΠΑ Ντόναλντ Ράμσφελντ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΓΔΜ

Το Κόσοβο, η ΠΓΔΜ και η Αλβανία βρίσκονται στο επίκεντρο των αμερικανικών στρατηγικών σχεδίων. Όχι φυσικά λόγω της στρατιωτικής τους δύναμης, η οποία είναι αμελητέα, αλλά λόγω των εδαφών τους, τα οποία οι ΗΠΑ φιλοδοξούν να μετατρέψουν σταδιακά σε τμήματα της αμερικανικής ΝΑΤΟϊκής και αντιπυραυλικής ζώνης στην ανατολική Ευρώπη. Εκεί εστιάζεται και το σημερινό ενδιαφέρον των ΗΠΑ στην περιοχή. Στην περίπτωση της ΠΓΔΜ, το ενδιαφέρον αυτό συστηματοποιήθηκε το 1995, όταν ο Τζέιμς Μπέικερ, υπουργός εξωτερικών επί κυβέρνησης πατρός Μπους, έγραφε πως «η στρατηγική σημασία της Μακεδονίας υπερβαίνει του [μικρού] μεγέθους της [...] και του πληθυσμού της»[14]. Στα πλαίσια αυτής της στρατηγικής επισήμανσης, το Νοέμβριο του 2004, η κυβέρνηση Μπους απέρριψε ασυζητητί τις ελληνικές ενστάσεις στο θέμα της ονομασίας και αναγνώρισε την ΠΓΔΜ ως Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Ακόμα και πριν από την 11η Σεπτεμβρίου του 2001, τα Σκόπια φρόντισαν να ανταποκριθούν άμεσα στο στρατηγικό ενδιαφέρον των Αμερικανών. Φιλοξένησαν στο έδαφός τους χιλιάδες ΝΑΤΟϊκά στρατεύματα την περίοδο των επεμβάσεων στην πρώην Γιουγκοσλαβία, ενώ συμμετείχαν στις στρατιωτικές επιθέσεις των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ [10]. Η συμβολή αυτή, αν και μικρή, μετράει πολύ στα μάτια της Ουάσιγκτον. Άλλωστε μόλις πριν από μερικές εβδομάδες ο αμερικανός υπουργός άμυνας Ρόμπερτ Γκέιτς κατσάδιασε στην κυριολεξία τους ΝΑΤΟϊκούς συμμάχους κατηγορώντας τους πως αποφεύγουν να χύσουν το αίμα των πολιτών τους προς όφελος των αμερικανικών επιδιώξεων στο Αφγανιστάν. Επέπληξε δε τους ΝΑΤΟϊκούς υπουργούς άμυνας διότι «η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη είναι αρνητική απέναντι στην [αποστολή στο Αφγανιστάν], με αποτέλεσμα πολλοί Ευρωπαίοι να αμφιβάλουν εάν η αποστολή αξίζει τις ζωές των παιδιών τους»[15].

Η ανατολική διεύρυνση του ΝΑΤΟ αποσκοπεί στη λύση αυτού ακριβώς του προβλήματος, δηλαδή στην εξεύρεση κυβερνήσεων που δεν θα διστάσουν να θυσιάσουν τις ζωές των παιδιών τους προς όφελος των αμερικανικών στρατηγικών συμφερόντων. Η ΠΓΔΜ έχει καταστήσει σαφές προς την Ουάσιγκτον πως είναι διατεθειμένη να συνεισφέρει όσο της επιτρέπει ο μικρός πληθυσμός της. Τον Μάιο του 2003, ευχαριστώντας τον Λευκό Οίκο για την υποστήριξή του, ο τότε πρόεδρος της ΠΓΔΜ, Μπόρις Τραϊκόφσκι, ήταν σαφής πάνω σ’ αυτό το θέμα, τονίζοντας πως «εκατομμύρια Ιρακινοί έχουν απελευθερωθεί χάρη στο όραμα, την αρχηγική ικανότητα και το κουράγιο του Προέδρου Μπους [...]. Εκατομμύρια άνθρωποι θα θυμούνται [για πάντα] την απελευθέρωση του Ιράκ ως πράξη εκδημοκρατισμού. Για μια ακόμη φορά, θα ήθελα να χειροκροτήσω τον κ. Μπους και την κυβέρνησή του για τις προσπάθειές τους και για την υποστήριξή τους. Αυτό σημαίνει ότι η Μακεδονία θα συνεχίσει να υποστηρίζει την πολιτική και τις ενέργειες της αμερικανικής κυβέρνησης»[16].

ΕΛΛΗΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΔΙΕΝΕΞΗ

Είναι προφανές πως η ακριβής ονομασία της ΠΓΔΜ δεν απασχολεί τους Αμερικανούς. Αυτό που τους απασχολεί είναι η ουσιαστική προάσπιση των στρατηγικών τους συμφερόντων, τα οποία προβλέπουν την άμεση ένταξη στο ΝΑΤΟ της Αλβανίας, της Κροατίας και της ΠΓΔΜ –είτε αυτή ονομάζεται «Μακεδονία», είτε «Βαρδάρης», είτε «Ελβετικό Τυρί». Εάν η Ελλάδα βρει άκρη με την ΠΓΔΜ πριν τη ΝΑΤΟϊκή Σύνοδο Κορυφής του Βουκουρεστίου, στις αρχές του Απριλίου, έχει καλώς. Εάν όχι, οποιαδήποτε υποψία βέτο από την πλευρά της Ελλάδας θα εκληφθεί από τους Αμερικανούς ως απροκάλυπτη ελληνική επίθεση ενάντια στα αμερικανικά συμφέροντα. Άλλωστε η προειδοποίηση της κ. Ράις προς την κ. Μπακογιάννη, κατά την πρόσφατη συνάντησή τους, υπήρξε σαφέστατη: «η Ουάσιγκτον [δηλ. ΝΑΤΟ] δεν είναι μέρος της διαπραγμάτευσης»[17].

Από τη στιγμή, λοιπόν, που η Αθήνα σκέφτεται να θέσει βέτο στο ΝΑΤΟ, να σαμποτάρει δηλαδή τη διαδικασία της ΝΑΤΟϊκής διεύρυνσης, για να διευθετήσει τις διαφορές της με την ΠΓΔΜ, θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη όχι για μια ελληνοσκοπιανή, αλλά για μια ελληνοαμερικανική διπλωματική διένεξη. Με άλλα λόγια, εφόσον η ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ, αλλά και η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου, εντάσσονται στα πλαίσια των άμεσων στρατηγικών επιδιώξεων των ΗΠΑ, οποιαδήποτε προσπάθεια της Αθήνας να εναντιωθεί στις επιδιώξεις αυτές θα τη φέρει αντιμέτωπη με τους Αμερικανούς.

Στα τέλη του περασμένου Ιουλίου, η Κύρα Αδάμ έγραφε στην Ελευθεροτυπία πως «το ζητούμενο [...] είναι αν η αμερικανική κυβέρνηση είναι έτοιμη να διαταράξει σοβαρά τις σχέσεις της με την Αθήνα για την ονομασία των Σκοπίων. Θα είναι ένα βαρόμετρο για το ποιος ‘ζυγίζει’ περισσότερο για την Ουάσιγκτον στην περιοχή» [18]. Το πιθανότερο είναι πως η Ουάσιγκτον δεν θα αναγκαστεί να επιλέξει μεταξύ Σκοπίων και Αθήνας, για τον απλούστατο λόγο πως η ελληνική κυβέρνηση δεν θα τολμήσει να ταράξει τα νερά. Θα δικαιώσει έτσι τον Ντάνιελ Φριντ, στέλεχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, ο οποίος είχε συμβουλέψει τους συναδέλφους του στα μέσα της δεκαετίας του 1990 πως «η Ελλάδα δεν θα αντιδράσει [στο Σκοπιανό] γιατί δεν έχει το νεύρο [.... Είναι] χάρτινος τίγρης [και] δεν πρόκειται να κάνει τίποτε σε ό,τι και να [της] κάνουμε [...]. Άπαξ και σταματήσουν οι πολιτικές κραυγές, οι Έλληνες θα γίνουν συνετοί»[19].

ΟΙ ΧΑΜΕΝΟΙ ΑΥΤΟΧΘΟΝΕΣ

Η Ουάσιγκτον βλέπει στα Σκόπια και στην Πρίστινα την ίδια προδιάθεση «σύνεσης» που διακρίνει στις ενέργειες της Αθήνας. Βλέπει δηλαδή στα νεοσύστατα αυτά κράτη την ίδια εθελοδουλία που παραδοσιακά χαρακτηρίζει την Ελληνική εξωτερική πολιτική. Κατά κύριο λόγο, η εθελοδουλία αυτή της επιτρέπει να εφαρμόσει, ουσιαστικά ανενόχλητη, τα στρατηγικά της συμφέροντα στην περιοχή, σε βάρος των ντόπιων πληθυσμών, όχι μόνο των Ελλήνων.

Στο πρώτο του βιβλίο, με τίτλο Αμερικανική Ισχύς και Νέοι Μανδαρίνοι (1967), ο Νόαμ Τσόμσκι αναλύει τον όρο «στρατηγικό συμφέρον» παραθέτοντας τον εύστοχο ορισμό του πολιτικού επιστήμονα Τόμας Άνταμ. Σύμφωνα με τον Άνταμ, «τα στρατηγικά συμφέροντα [ενός έθνους] βασίζονται στο αξίωμα της υπερίσχυσης της εθνικής [του] άμυνας και της διατήρησης της παγκόσμιας τάξης απέναντι στις πολιτισμικές και πολιτικές ελευθερίες των [επιμέρους] αυτοχθόνων πληθυσμών»[05].

Στη συγκεκριμένη περίπτωση του Κοσόβου, ο αυτόχθονος πληθυσμός της περιοχής είναι ο κυριότερος χαμένος των πρόσφατων εξελίξεων. Καταμεσής των έξαλλων πανηγυρισμών στο νεοσύστατο κρατίδιο, όπου φιγουράρουν αμέτρητες αμερικανικές σημαίες, κάποιοι έχουν ήδη αρχίσει να επισημαίνουν το πρόβλημα. Ο Αλμπίν Κούρτι, ηγέτης του κοσοβάρικου φοιτητικού κινήματος Vetëvendosje (Αυτοδιάθεση) δήλωσε δύο ημέρες πριν την επίσημη ανεξαρτητοποίηση πως «αυτή δεν είναι η αυτονομία για την οποία τόσοι [από μας] αγωνίστηκαν και θυσιάστηκαν. [Οι ξένοι] θα κουμαντάρουν τα πράγματα και η διοικητική τους ισχύ δε θα είναι υπόλογη στο λαό [μας]. Την πραγματική μας αυτοδιάθεση θα τη χώσουν μέσα σ’ ένα κουτί, θα το κλειδώσουν, θα βάλουν το κλειδί σ’ ένα χρηματοκιβώτιο και θα το κλειδώσουν κι αυτό»[06]. Μερικές ημέρες αργότερα, το Vetëvendosje δημοσίευσε μια αναλυτική καταδίκη της ανακοίνωσης ανεξαρτησίας της κοσοβάρικης ηγεσίας, στην οποία αναφέρει ότι η ξενόφερτη ανεξαρτησία «υποδουλώνει τη λαϊκή θέληση στους εξαρτημένους και διεφθαρμένους κρατικούς θεσμούς της κοσοβάρικης κυβέρνησης [...]. Η διακήρυξη [ανεξαρτησίας] δε θα μας δώσει ελευθερία. Στην πραγματικότητα, δεν αντιπροσωπεύει καν κάποια αλλαγή της κατάστασης, καθώς θα συνεχίσουμε να εξουσιαζόμαστε από μια αντιδημοκρατική, μη υπόλογη, ξενόφερτη [στρατιωτική] δύναμη»[07].

Παρόμοιο κόστος στις «ελευθερίες των [επιμέρους] αυτοχθόνων πληθυσμών» προκαλεί η αμερικανική ηγεμονία στην ΠΓΔΜ. Το 2000 η κυβέρνηση της βαλκανικής χώρας αποκάλυψε πως πάνω από το 20% του πληθυσμού ζούσε κάτω από τα όρια της φτώχιας, δηλαδή με μηνιαίο εισόδημα χαμηλότερο των 75 δολαρίων [08]. Από τότε οι τάσεις επιδείνωσης, ιδιαίτερα στον αγροτικό πληθυσμό, παρουσιάζονται ανοδικές. Το 2006, το Διεθνές Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης του ΟΗΕ ανέφερε πως «η φτώχια στην επαρχία αυξήθηκε ως αποτέλεσμα της οικονομικής μετάβασης [βλ. ιδιωτικοποιήσεις] που ακολούθησε την κατάρρευση του κομμουνιστικού συστήματος και τη διάλυση της Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας», σημειώνοντας παράλληλα πως σχεδόν το 5% του πληθυσμού πασχίζει να επιβιώσει με λιγότερα από 2 δολάρια την ημέρα [09].

Όπως είναι φυσικό, οι τραγικοί δείκτες φτώχιας στην ΠΓΔΜ δεν έχουν θέση στις στρατηγικές προτεραιότητες των ΗΠΑ, οι οποίες αντιτάσσουν τη γνωστή συνταγή της κλιμάκωσης του κρατικού ξεπουλήματος, καθώς και την εντατικοποίηση πολυέξοδων εξοπλιστικών προγραμμάτων. Μάλιστα τον Φεβρουάριο του 2007, ο αμερικανός υφυπουργός άμυνας, Γκόρντον Ίνγκλαντ, δημοσιοποίησε έναν από τους βασικούς λόγους που οι ΗΠΑ θεωρούν την Αλβανία και την ΠΓΔΜ ως αξιόπιστους στρατηγικούς εταίρους. Απευθυνόμενους στους υπουργούς άμυνας των δυο βαλκανικών χωρών, ο Ίνγκλαντ χαρακτήρισε την Αλβανία και την ΠΓΔΜ ως «συντελεστές της παγκόσμιας ασφάλειας, [κάτι που] συμπεριλαμβάνει την λήψη σκληρών [σ.σ. αντιλαϊκών] αποφάσεων στο εσωτερικό, [όπως] και την [...] επένδυση ανεπαρκών πόρων σε εξοπλισμούς. Η Αλβανία έχει δεσμευτεί να αυξήσει τον στρατιωτικό της προϋπολογισμό στο 2% του ΑΕΠ της έως το 2008. Και η Μακεδονία βρίσκεται ήδη πολύ πάνω από το όριο του ΝΑΤΟ. Λίγοι από τους συμμάχους μας ικανοποιούν αυτά τα κριτήρια [σ.σ. των Αμερικανικών στρατηγικών συμφερόντων] και πραγματικά σας ευχαριστώ γι’ αυτό»[10]. Από τα συμφραζόμενα είναι προφανές πως ο αμερικανός υφυπουργός αναγνωρίζει πως οι οικονομικοί πόροι της Αλβανίας και της ΠΓΔΜ –εκ των φτωχότερων κρατών της Ευρώπης– είναι «ανεπαρκείς», καθώς και ότι η οικονομική υποβάθμιση της κοινωνικής πρόνοιας προς όφελος στρατιωτικών εξοπλισμών αποτελεί «σκληρή απόφαση» που θα ανεβάσει τους ρυθμούς φτώχιας. Τους ευχαριστεί όμως διότι, παρά τις εγχώριες δυσκολίες, εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στα αμερικανικά συμφέροντα.

ΑΝΑΓΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

Σε τελική ανάλυση, η ισχυροποίηση της αμερικανικής διείσδυσης στα Βαλκάνια δεν υπονομεύει μόνο την Ελλάδα, αλλά όλες τις χώρες της περιοχής. Οι Έλληνες θα πρέπει να σταματήσουν να βλέπουν τους εαυτούς τους ως τα αιώνια και μοναδικά θύματα της πολιτικής των ΗΠΑ στην ανατολική Μεσόγειο. Οι απειλές κυβερνητικών στελεχών του στυλ «τα Σκόπια να ξέρουν ότι συνορεύουν με την Ελλάδα και όχι με τις ΗΠΑ» (Ντ. Μπακογιάννη [20]) δεν ωφελούν κανέναν. Αντίθετα, ωθούν την ΠΓΔΜ βαθύτερα στις αγκάλες της Ουάσιγκτον. Ταυτόχρονα, η λεονταρισμοί της Αθήνας αναφορικά με την διεύρυνση του ΝΑΤΟ δείχνουν έλλειψη στοιχειώδους διπλωματικής λογικής, όπως επίσης και επιπολαιότητας, διότι στην περίπτωση που οι απειλές για βέτο δεν πραγματοποιηθούν, θα ενισχυθεί η διεθνής εικόνα της Ελλάδας ως «χάρτινου τίγρη».

Είναι φυσικά παράλογο να κατηγορεί κανείς την ελληνική κυβέρνηση για την γενικότερη αποτυχία της να ανακόψει τον αμερικανικό επεκτατισμό στα Βαλκάνια. Για μια χώρα τόσο εξαρτημένη (στρατιωτικά, οικονομικά, πολιτισμικά) από τις ΗΠΑ, κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο. Αυτό που χρειάζεται σήμερα είναι μια γερή δόση πολιτικής δημιουργικότητας. Ας σταματήσει πια το «μακεδονικό» ζήτημα να αναμοχλεύεται από όλες τις κομματικές πτέρυγες προς όφελος μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων. Ας γίνει κατανοητό πως περισσότερες από 125 χώρες του κόσμου, καθώς και όλα τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ πλην της Γαλλίας, έχουν αναγνωρίσει την ΠΓΔΜ ως Δημοκρατία της Μακεδονίας. Ας σταματήσει η στείρα εμμονή στο όνομα. Είναι καιρός η Ελλάδα να ηγηθεί μιας προσπάθειας συσπείρωσης –και όχι εθνοτικού σεχταρισμού– των Βαλκανίων, με απώτερο στόχο την οικοδόμηση μιας διαβαλκανικής σύμπτυξης –με κοινές καταβολές, κοινές βλέψεις, και με τη δύναμη να υπερασπίζεται τις δικές της πολιτικές φιλοδοξίες.

Παραπομπές

[01] Ανών. (2008) «Afghanistan Recognizes Kosovo’s Independence», Associated Press, 18 Φεβρουαρίου.
[02] Μελέτης, Ν., και Ιγνατίου, Μ. (2007) «Νέο Σοκ από τις ΗΠΑ για το Σκοπιανό», Έθνος, 7 Μαΐου.
[03] Ιγνατίου, Μ. (2007) «Δυσφορία για τα ‘αδειάσματα’ της Ουάσιγκτον», Ημερησία, 7 Μαΐου.
[04] Ευσταθιάδης, Σ. (2008) «Η Ελλάδα Εμμένει στο Βέτο για τα Σκόπια», Το Βήμα, 17 Φεβρουαρίου.
[05] Chomsky, N. (1969) American Power and the New Mandarins, Pantheon Books, Νέα Υόρκη, σελ. 133, σημ. 35.
[06] Little, A. (2008) «High Hopes as Kosovo Goes it Alone», BBC, 15 Φεβρουαρίου.
[07] Ανών. (2008) «Deconstruction of the Declaration of Independence», ιστοσελίδα του κινήματος Vetëvendosje, 23 Φεβρουαρίου.
[08] Ανών. (2000) Poverty Reduction Strategy Paper (interim version), Government of the Republic of Macedonia, Σκόπια, Νοέμβριος.
[09] Ανών. (2006) Rural Poverty in the Republic of Macedonia, International Fund for Agricultural Development, Ρώμη.
[10] England, G.R. (2007) «NATO in the 21st Century: Albanian and Macedonian Perspectives», US Department of Defense, Ουάσιγκτον, 1 Φεβρουαρίου.
[11] Ανών. (1996) Report to the Chairman, Committee on International Relations, US House of Representatives, National Security and International Affairs Division, General Accounting Office, Ουάσιγκτον, Μάιος.
[12] Καρανασοπούλου, Ε.Δ. (2008) «Πόλωση και Σκληρά Παζάρια σε ΝΑΤΟ και ΗΠΑ», Τα Νέα, 11 Φεβρουαρίου.
[13] Brauch, H.G. (2003) Security and Environment in the Mediterranean, Springer, Κέιμπριτζ, σελ. 424.
[14] Baker, J.A. (1995) «Drawing the Line at Macedonia», The Los Angeles Times, 2 Μαΐου.
[15] Shanker, T., και Kulish, N. (2008) «U.S. Ties Europe’s Safety to Afghanistan», The New York Times, 11 Φεβρουαρίου.
[16] Trajkovski, B., και Wolfowitz, P. (2003) «Deputy Secretary Wolfowitz Joint Press Conference with Macedonian President Boris Trajkovski», Office of the Assistant Secretary of Defense, US Department of Defense, Ουάσιγκτον, 17 Μαΐου.
[17] Αδάμ, Κ. (2008) «Διάλογος Κουφών στις ΗΠΑ», Ελευθεροτυπία, 16 Φεβρουαρίου.
[18] Αδάμ, Κ. (2007) «ΝΑΤΟ το Αδιέξοδο στο Σκοπιανό», Ελευθεροτυπία, 27 Μαΐου.
[19] Δήμας, Δ.Π. (2008) «Χάρτινος Τίγρης Καλείται να μην Αποδειχτεί Χάρτινος», Ελευθεροτυπία, 12 Φεβρουαρίου.
[20] Χιώτης, Β., και Πελώνη, Α. (2007) «Θεατές στην Αναγνώριση», Τα Νέα, 21 Μαΐου.

11 σχόλια:

Στέργιος είπε...

Αγαπητέ Σήφη.

Διαβάζω με πολύ ενδιαφέρον τα άρθρα σου, αν και ομολογώ ότι από ένα σημείο και μετά δεν μπορώ να παρακολουθήσω τη συλλογιστική σου.

Μου θυμίζεις λίγο τη... μακαρίτισσα τη γιαγιά μου, η οποία σε φιλοσοφικές-μεταφυσικές συζητήσεις που είχαμε προς το τέλος της ζωής της, μου έλεγε πως πίστευε ότι η ψυχή μετά θάνατον δεν φεύγει στον ουρανό, αλλά μένει εδώ και απορροφάται από τα δέντρα, τα φυτά, τα βουνά, κλπ.

Όταν τη ρώτησα αν πιστεύει στη μετεμψύχωση, η απάντησή της ήταν ένα ξερό: "ΟΧΙ". Επειδή αυτό το απόλυτο "όχι" δεν "κολλούσε" με τη μέχρι τότε συζήτησή μας, τη ρώτησα γιατί όχι. Και η απάντησή της; "Επειδή έτσι λέει η Εκκλησία μας".

Έτσι κι εσύ, ενώ κάνεις φωτεινές και διεξοδικές αναλύσεις των θεμάτων με τα οποία καταπιάνεσαι, στο τέλος "τα μαζεύεις" και βγάζεις προς τα έξω μια ανεξήγητη και παλιομοδίτικη ευρωατλαντική νομιμοφροσύνη.

Ο νέος αναλυτής με τις φρέσκες ιδέες ξαφνικά μεταμορφώνεται σε έναν "Βαρβιτσιώτη", σε έναν δεινόσαυρο της αμερικανόθρεφτης αθηναϊκής πολιτικής ελίτ.

Και όπως με τη γαγιά μου, έτσι κι εδώ θέλω να σε ρωτήσω: Γιατί το κάνεις αυτό και υπονομεύεις μόνος σου τον ίδιο σου τον εαυτό;

Πώς γίνεται από τη μια να αναγνωρίζεις α) τον σκοπιανό ιμπεριαλισμό, β) την χρόνια εθελοδουλία Βαλκανίων και Ελλήνων απέναντι στις Μεγάλες Δυνάμεις και γ) τη ζημιά από τη κακή φήμη τής Ελλάδας, που αποκαλείται από τους Αμερικανούς "χάρτινος τίγρης" που βρυχάται αλλά δεν δαγκώνει ποτέ...

...και από την άλλη να καλείς σε άμεση συμπόρευση και μοιρολατρική συμμόρφωση τής Ελλάδας με τις ΗΠΑ και τη σκοπιανή ψύχωση; Και να τις αποκαλείς και "πολιτική δημιουργικότητα" από πάνω;

Το επιχείρημα ότι 125 χώρες αναγνώρισαν τα Σκόπια ως Μακεδονία, οπότε τι να κάνουμε κι εμείς η δόλια Ελλαδίτσα, δεν περίμενα να το ακούσω από έναν πολιτικό επιστήμονα.

200 χώρες είχαν αναγνωρίσει τη Βιρμανία ως Βιρμανία. Όταν όμως η χώρα αυτή άλλαξε το όνομά της σε Μυάνμαρ, οι 200 χώρες την ξε-αναγνώρισαν ως Βιρμανία και την επαν-αναγνώρισαν ως Μυάνμαρ. Δεν ξέρω κάποια χώρα να έχει στυλώσει τα ποδάρια της και να λέει: "Όχι, εμείς Βιρμανία την ξέραμε, Βιρμανία θα τη λέμε". Η αναγνώριση των Σκοπίων ως Μακεδονία από την Χ τρίτη χώρα δεν είναι επιθετική πράξη κατά της Ελλάδας, πόσο μάλλον που από το 1993 ως το 2004, η επίσημη Ελλάδα αδιαφορούσε πλήρως για το θέμα και προφανώς, αμελούσε να πληροφορήσει τις ξένες χώρες για τις θέσεις μας σχετικά με τα Σκόπια.

Η Ντόρα Μπακογιάννη, η οποία χάριν πολιτικού κόστους και μόνο ακολουθεί πιο δυναμική πολιτική στο Σκοπιανό (την ίδια τη θεωρώ παντελώς αδιάφορη για τα εθνικά θέματα και για οτιδήποτε δεν έχει άμεση σχέση με την ανέλιξή της στην πρωθυπουργία) είχε δίκιο όταν έλεγε ότι τα Σκόπια δεν συνορεύουν με τον Καναδά, αλλά με την Ελλάδα.

Τα Σκόπια συνορεύουν με τη φιλική προς αυτά, αλλά εντελώς απονευρωμένη και χωρίς διέξοδο σε θάλασσα Σερβία, και από κει και πέρα αρχίζουν τα γλέντια! Προς δυσμάς, συνορεύουν με ΔΥΟ Αλβανίες και προς ανατολάς με τη (Μητέρα) Βουλγαρία, χώρες που ανά πάσα στιγμή είναι έτοιμες να ξεσκίσουν τα Σκόπια.

Μόνο εμείς είμαστε η εγγύηση (όση εγγύηση μπορούμε να είμαστε) για μια ομαλή πολιτική και οικονομική ζωή στα Σκόπια. Το μόνο που τους ζητάμε είναι να μη μονοπωλούν την ονομασία τής Μακεδονίας και τίποτε άλλο.

Αν τα Σκόπια δεν καταλαβαίνουν το πολύ απλό αυτό αίτημα, τότε τι να πω, ας κάνουν τις εισαγωγές του μέσω τού λιμανιού τού... Βανκούβερ!

Η Ελλάδα δεν μπορεί να κάνει κι άλλο πίσω. Αν η Ελλάδα κάνει πίσω και ταπεινωθεί από μια αδύναμη και εξαρτώμενη χώρα σαν τα Σκόπια, ποιος "σύμμαχος" θα ρισκάρει να μας υποστηρίξει σε μια μελλοντική κρίση με την Τουρκία (π.χ. για τα πετρέλαια στο Αιγαίο);

Η αντίδραση των ξένων χωρών για την Ελλάδα θα είναι: "Πάααει, αυτοί βάρεσαν διάλυση". Και με το δίκιο τους.

Εδώ που φτάσαμε δεν μπορούμε να κάνουμε πίσω. Αν τα Σκόπια δεν δεχτούν κάποιον συμβιβασμό μέχρι το Βουκουρέστι, επιβάλλεται να σκληρύνουμε τη στάση μας, και να κάνουμε και μια επίθεση πληροφόρησης προς τα έξω.

Σε όσους δεν κατανοούν τη διαμάχη για το όνομα ας τους υπενθυμίσουμε τους αγώνες τής Γαλλίας για την κατωχύρωση τού ονόματος τού ροκφόρ ή της σαμπάνιας.

Σε όσους δεν κατανοούν πώς μια τόσο μικρή χώρα μπορεί να απειλεί την Ελλάδα ας τους υπενθυμίσουμε ότι τα Σκόπια είναι μεγαλύτερη απειλή για την Ελλάδα από ό,τι η Κούβα για τις ΗΠΑ, και ο νοών νοείτω.

Σε όσους δεν κατανοούν πώς ένας άλλος μπορεί να απειλεί τη δική μας ταυτότητα, ας τους υπενθυμίσουμε πόσο μεγάλος και υπαρκτός κίνδυνος είναι η κλοπή ταυτότητας, το identity theft.

"Μιας και το θυμήθηκα, μπορώ να πάρω δάνειο από την τράπεζα με το όνομά σου;"

Επίσης, μου προξενεί αλγεινή εντύπωση η μοιρολατρική αποδοχή από μέρους σου της εξάρτησης τής Ελλάδας από τις ΗΠΑ.

Ναι, η εξάρτηση υπάρχει, αλλά μήπως είναι καιρός να αλλάξει;

Η Ευρώπη, παγιδευμένη στα ψυχροπολεμικά της κόμπλεξ, δεν το βλέπει, αλλά αν κάποιος φύγει από την ΕΕ και τα Βαλκάνια διαπιστώνει ότι οι ΗΠΑ είναι ΠΟΛΥ αδυνατισμένες πια, σε στρατιωτική ισχύ, σε διπλωματική πειθώ, σε γόητρο, σε όλον τον κόσμο.

Οι ΗΠΑ μπορεί να είναι η ισχυρότερη χώρα στη Γη, αλλά απέχουν πόρρω από την Παντοκρατορία τής δεκαετίας τού 90.

Εδώ ακόμη και το Κουο μιν τανγκ, το "εθνικιστικό" κόμμα της Ταϊβάν, μιλάει για επανένωση με την Κίνα, γιατί βλέπει ότι αν αγριέψουν τα πράγματα, η Αμερική ΔΕΝ θα μπορέσει να υποστηρίξει στρατιωτικά το νησί ενάντια στην Κίνα, όπως έχει πολλές φορές υποσχεθεί.

Υπάρχουν κι αλλού πορτοκαλιές που κάνουν πορτοκάλια, και όχι μόνο... στη Φλόριντα.

ΑΥΤΗ είναι η πραγματική πολιτική δημιουργικότητα που χρειαζόμαστε στην Ελλάδα.


Πώς κολλάει το ένα με το άλλο;

Στέργιος είπε...

Μια σημείωση:
Η πρόταση: "Πώς κολλάει το ένα με το άλλο;" με την οποία τελειώνει το προηγούμενο σχόλιό μου έμεινε στο κείμενο από παραδρομή.

Σήφης Φιτσανάκης είπε...

Καλώς τον Στέργιο.

Σε περίμενα να γράψεις, αν και άργησες μερικές ημέρες! Από το κείμενό σου κρατώ πως σου θυμίζω τη γιαγιά σου. Έχω ακούσει πολλά σχόλια από αναγνώστες, αλλά πως θυμίζω σε κάποιον τη γιαγιά του...ομολογώ πως είναι η πρώτη φορά που το διαβάζω. Μετά από αυτό, μπορώ να πω πως έχω πια «κλείσει» σαν αναλυτής.

Φυσικά δε θα σου απαγορέψω να διαφωνείς με τα συμπεράσματά μου (γιατί απ’ ό,τι καταλαβαίνω από το μήνυμά σου, με την ανάλυση συμφωνείς). Αντιθέτως, βρίσκω, όπως πάντοτε, τη διαφωνία σου πολύ πιο ενδιαφέρουσα και σημαντική από μια σύμπλευση απόψεων. Θα σου προτείνω πάντως το εξής: το ότι «δεν μπορείς να παρακολουθήσεις τη συλλογιστική μου», δεν είναι απαραίτητα επιχείρημα ενάντια στη λογική που παραθέτω στο άρθρο. Στην τελική, το επιχείρημα της γιαγιάς σου μπορεί να εμπεριέχει κάποια υποβόσκουσα πολύπλοκη λογική, την οποία εσύ να μην αντιλαμβάνεσαι. Ίσως το ίδιο να συμβαίνει και με το άρθρο μου.

Χαρακτηριστικά αναφέρω μερικά παραδείγματα: σε καμία περίπτωση δεν αναγνωρίζει το άρθρο «τον Σκοπιανό ιμπεριαλισμό», όπως γράφεις. Κατά κανόνα, όλα τα κράτη έχουν ιμπεριαλιστικές τάσεις. Το θέμα είναι εάν έχουν τη δυνατότητα να τις εφαρμόσουν. Η ΠΓΔΜ φυσικά και δεν έχει αυτή τη δυνατότητα, κάτι που αναπτύσσεται λεπτομερειακά στην σχετική εξειδικευμένη βιβλιογραφία.

Το άρθρο δεν ασχολείται με τις ιμπεριαλιστικές τάσεις της ΠΓΔΜ, διότι αυτό θα ήταν παράλογο. Αναλογιζόμενοι το παράδειγμα της Κούβας, την οποία επικαλείσαι, θα ήταν σαν να ανέλυε κανείς την στρατηγική σημασία του νησιού βασιζόμενος στις τάσεις του «Κουβανέζικου ιμπεριαλισμού». Η στοιχειώδης λογική υποδείχνει πως το ζήτημα είναι οι εξωτερικές πολιτικές τάσεις της ΕΣΣΔ και των ΗΠΑ. Παρομοίως και στο θέμα της Μακεδονίας, το κυρίαρχο ζήτημα είναι η Αμερικανική στάση. Εκεί επικεντρώνεται και το άρθρο. Δε μπορεί να μην το βλέπεις αυτό.

Παράλληλα, το κείμενο (που θα αναδημοσιεύσω εδώ ολόκληρο στις 14 Μαρτίου) σε καμία περίπτωση δεν προτείνει την «μοιρολατρική συμμόρφωση τής Ελλάδας με τις ΗΠΑ», όπως υποστηρίζεις. Αντίθετα, καλεί την Ελλάδα «να ηγηθεί μιας προσπάθειας συσπείρωσης [...] των Βαλκανίων, με απώτερο στόχο την οικοδόμηση μιας διαβαλκανικής σύμπτυξης –με κοινές καταβολές, κοινές βλέψεις, και με τη δύναμη να υπερασπίζεται τις δικές της [σ.σ. και όχι τις Αμερικανικές] πολιτικές φιλοδοξίες». Σε βεβαιώνω πως οποιαδήποτε κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση θα εκλαμβάνονταν από την Ουάσιγκτον ως κάθε άλλο παρά «μοιρολατρική συμμόρφωση τής Ελλάδας με τις ΗΠΑ». Γι’ αυτό και την αποκαλώ «πολιτική δημιουργικότητα».

Για το θέμα της αναγνώρισης της ΠΓΔΜ ως Δημοκρατίας της Μακεδονίας, επαναλαμβάνω την άποψη που έχω εκθέσει εδώ επανειλημμένα: η ακριβής ονομασία της γειτονικής μας χώρας είναι άσχετη με το κατά πόσο αποτελεί ουσιαστική απειλή στην εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας. Επαναλαμβάνω:

«Το γειτονικό μας κράτος που αυτοαποκαλείται «Δημοκρατία της Μακεδονίας» θα μπορούσε να ονομάζεται «Δημοκρατία της Κοκκινοσκουφίτσας» και, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να αποτελεί χίλιες φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για την Ελλάδα απ’ ό,τι η σημερινή «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Από την άλλη, με τους κατάλληλους χειρισμούς, το κράτος αυτό θα μπορούσε να ονομάζεται «Δημοκρατία της Αληθινής και Μοναδικής στον Κόσμο Γνήσιας Μακεδονίας του Σλαβομακεδόνα και μή-Έλληνα Μέγα Αλεξάνδρου», και παρ’ όλ’ αυτά να αποδειχτεί ο σημαντικότερος σύμμαχος των ελληνικών συμφερόντων στα Βαλκάνια και παραπέρα».

Κανένας που ασχολείται σοβαρά με τις εξωτερικές πολιτικές επιλογές της Ελλάδας δεν έχει την πολυτέλεια να προσπεράσει απερίσκεπτα το παραπάνω σχόλιο. Θα σου πρότεινα να το σκεφτείς. Αυτό εννοώ όταν γράφω πως είναι καιρός να «σταματήσει η στείρα εμμονή στο όνομα».

Πάντως συνεχίζω να υποστηρίζω ότι συμφωνούμε σε πολύ περισσότερα πράγματα απ’ ότι νομίζεις. Για παράδειγμα στο θέμα της εγγυητικής δυνατότητας (όση κι αν είναι αυτή) της Ελλάδας απέναντι στην ΠΓΔΜ.

Κλείνω με το ερώτημα που παραθέτεις: «Ναι, η εξάρτηση [από τις ΗΠΑ] υπάρχει, αλλά μήπως είναι καιρός να αλλάξει;». Το ερώτημα αυτό το έχω αντιμετωπίσει (όχι διεξοδικά, το ομολογώ) αμέτρητες φορές στο παρελθόν. Το αν είναι καιρός να αλλάξει η εξάρτηση από τις ΗΠΑ είναι ένα ερώτημα που μπορεί να απαντηθεί μόνο από τον ελληνικό λαό, που θα πρέπει να έχει πλήρη γνώση των συνεπειών που πρόκειται να υποστεί εάν επιλέξει την οδό της ανεξαρτησίας. Διάβασε προηγούμενα άρθρα μου στο μπλογκ αυτό (ιδιαίτερα το «Σοσιαλδημοκρατία: Η Ανατομία μιας Κρίσης» και θα καταλάβεις.

Τα υπόλοιπα είναι κυκλικά επιχειρήματα επιφανειακής χροιάς. Και για να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους, θεωρώ την διεθνή αναγνώριση του Κοσόβου απείρως σημαντικότερη για τα Ελληνικά ζητήματα απ’ ό,τι το μακεδονικό θέμα.

Να είσαι καλά.

Ιουλία είπε...

[Σημείωση: έλαβα το παρακάτω ηλεκτρονικό μήνυμα πριν από μερικές ημέρες. Το αναρτώ εδώ με την άδεια της συγγραφέως. Σ.Φ.]

Κύριε Φιτσανάκη,

Για καλή μου τύχη, έπεσα επάνω στα άρθρα σας και νομίζω ότι μπορείτε να μου προσφέρετε την άποψη σας πάνω σε ορισμένα ζητήματα. Ιδιαίτερα μάλιστα από τη στιγμή που μπορείτε να παρακολουθήσετε εκ των έσω τις απόψεις στην πρωταγωνίστρια υπερδύναμη, και μετάσχετε στην αμερικανική σχολή διεθνούς πολιτικής ανάλυσης. Αλλά πρώτα να συστηθώ: ονομάζομαι Ιουλία, είμαι απόφοιτος του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, τμήμα στο οποίο συνεχίζω και το μεταπτυχιακό μου.

Σχετικά με το ζήτημα του Κοσσόβου αλλά και με αυτό της ΠΓΔΜ:

Αν δεν κάνω λάθος το κράτος του Κοσσόβου δεν είναι προϊόν κάποιας διεθνούς συμφωνίας αλλά το ψυχρό αποτέλεσμα της επιβολής του δικαίου του ισχυρού. Εξετάζοντας ποια είναι εκείνα τα κράτη που έσπευσαν να το αναγνωρίσουν καταλαβαίνουμε ότι δημιουργείται ένα πολύ κακό προηγούμενο που γεννά προσδοκίες στα κράτη αυτά. Το ερώτημα είναι μέχρι που θα προχωρήσει η αυτοδιάθεση? Αρχικός σκοπός της ήταν η δημιουργία σταθερών κρατών μετά την αποαποικιοποίηση-με σταθερά εξωτερικά σύνορα και η εξασφάλιση της προστασίας τμ μειονοτήτων στο εσωτερικό τους. Τώρα κινδυνεύουμε να φτάσουμε στη μοριοποίηση. Αποκλείεται την ίδια αρχή, το ίδιο προηγούμενο να αναγκαστούν να εφαρμόσουν οι ΗΠΑ και στην περίπτωση της ΠΓΔΜ? Εγγυάται κανείς ότι δεν θα προβάλλουν παρόμοιες αξιώσεις οι μουσουλμάνοι της Θράκης? Και για να σας πάω και στο πιο ακραίο-επειδή βλέπω ότι είστε και Κρητικός- τώρα τελευταία πέφτω σε όλο και περισσότερες ιστοσελίδες που ορισμένοι ζητάνε να γίνει αυτόνομο κράτος η Κρήτη. Αυτό το γράφω απλά και μόνο για να τονίσω περισσότερο το πρόβλημα. Πού πρέπει να σταματήσει η εφαρμογή της αυτοδιάθεσης? Αυτά τα κράτη δεν είναι καταδικασμένα?

Σχετικά με την ΠΓΔΜ:

Προκειμένου να μην απορροφηθούν οι πληθυσμοί από τη Βουλγαρία ή από την Αλβανία οι κυβερνήσεις παλαιότερα πολύ λογικά θέλησαν να εδραιώσουν ένα κοινό συνδετικό στοιχείο, να οικοδομήσουν μια κοινή εθνική ταυτότητα και επέλεξαν να το κάνουν βασιζόμενοι στο μακεδονικό στοιχείο.

Αντικειμενικά, το μόνο κράτος από το οποίο δεν κινδυνεύουμε είναι η ΠΓΔΜ, και αντίστροφα: Είμαστε η μόνη χώρα που δεν έχει βλέψεις εναντίον τους και μάλιστα οι αναλυτές πιστεύουν ότι η ΠΓΔΜ αποτελεί (θα μπορούσε τουλάχιστον) ένα οχυρό της Ελλάδος. Πιστεύετε ότι στο σημείο που έχει φτάσει η κατάσταση θα ήταν δυνατή μια επαναπροσέγγιση που θα βασίζεται ακριβώς επάνω στο σημείο που αποτελεί το μήλο της έριδος?

Εφόσον θέλουν να προσδιορίζονται ως Μακεδόνες-γεωγραφικά- θα ήταν εφικτή η ανοικοδόμηση μιας νέας σχέσης βασισμένη σε οικονομικούς δεσμούς-που υπάρχουν ούτως ή άλλως- μορφωτικούς πολιτισμικούς κλπ? Ώστε αντί για ένα κράτος παρία των ΗΠΑ, διχασμένο εσωτερικά, και παράγοντα αστάθειας στην περιοχή, να έχουμε ένα συμμαχικό κράτος δορυφόρο της Ελλάδας?

Η αλήθεια είναι πως η φύση απεχθάνεται το κενό. Αυτό συμβαίνει και στην πολιτική. Εκείνο που σκέφτομαι είναι πως αν οι ΗΠΑ συνεχίσουν αυτή την πολιτική της παλινδρόμησης στα Βαλκάνια τα κράτη αυτά θα πρέπει να αναζητήσουν έναν κοινό παρονομαστή ώστε να εξασφαλίσουν την εσωτερική τους ενότητα και βιωσιμότητα, και πολύ πιθανόν ο παράγοντας αυτός να είναι το μουσουλμανικό στοιχείο. Μα έτσι φτάνουμε στη δημιουργία του «μουσουλμανικού τόξου» και την παρείσφρηση της Τουρκίας στα Βαλκανικά και στα ευρωπαϊκά ζητήματα.

Σας παρακαλώ να μου πείτε τη γνώμη σας και αν έχω λάθος κάπου να με διορθώσετε.

Ευχαριστώ για το χρόνο σας.

Σήφης Φιτσανάκης είπε...

Γεια σου Ιουλία, και σ' ευχαριστώ για το αναλυτικό σου κείμενο. Κάποια στιγμή θα ήθελα να μου πεις τι σκοπεύεις να κάνεις μετά τα μεταπτυχιακά σου στις Διεθνείς σπουδές. Σκέφτεσαι να ακολουθήσεις τη ακαδημαϊκή οδό, ή ίσως να ενταχθείς στο διπλωματικό σώμα; Και τα δύο έχουν τα θετικά και τα αρνητικά τους.

Θα ήθελα επίσης να ζητήσω την άδειά σου να ανεβάσω το σχόλιό σου (ανώνυμα, φυσικά) στο blog, γιατί νομίζω πως εστιάζεται σε πολύ σημαντικά θέματα που θα ενδιαφέρουν πολλούς. Πες μου αν θα σε ενοχλούσε.

Τώρα, αναφορικά με τα σημαντικά ερωτήματα που θέτεις:

Γράφεις πως «[α]ν δεν κάνω λάθος το κράτος του Κοσσόβου δεν είναι προϊόν κάποιας διεθνούς συμφωνίας αλλά το ψυχρό αποτέλεσμα της επιβολής του δικαίου του ισχυρού». Φυσικά και δεν κάνεις λάθος. Αν εξετάσεις το θέμα ιστορικά, θα παρατηρήσεις πως αυτός είναι ο κανόνας. Ειδικά κατά τα τελευταία 200 χρόνια, εάν υπήρξε κάποια περίπτωση ενός μικρού νεοσύστατου κράτος που να κατάφερε να επιβιώσει δίχως την αποφασιστική υποστήριξη ενός ισχυρού εταίρου, δεν τη γνωρίζω. Δες, π.χ., το Μπαγκλαντές, την Ταϊβάν, ή το Ανατολικό Τιμόρ. Οι μοναδικές εξαιρέσεις που έχω υπόψη μου είναι η Αρμενία και η Ερυθραία (που κι αυτά τα κράτη τείνουν προς εξαφάνιση). Μάλιστα, αν το καλοσκεφτείς, μια συγκεκριμένη περίπτωση ενός κράτους του οποίου η ανεξαρτησία δεν ήταν «προϊόν κάποιας διεθνούς συμφωνίας αλλά το ψυχρό αποτέλεσμα της επιβολής του δικαίου του ισχυρού», όπως γράφεις, ήταν η σύσταση του νεοελληνικού κράτους. Μην ξεχνάς πως η Ελλάδα ανεξαρτητοποιήθηκε παρά τις ενστάσεις της Τουρκίας και της Αιγύπτου, και λόγω της αποφασιστικής υποστήριξης όλων των μεγάλων δυνάμεων της εποχής. Από άποψη πολιτικών συμμαχιών, η Ελλάδα υπήρξε το Κόσοβο του πρώτου μισού του 19ου αιώνα.

Επομένως, στην άποψή σου πως η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου αποτελεί «ένα πολύ κακό προηγούμενο», θα αντέτασσα πως το Κόσοβο είναι κάθε άλλο παρά προηγούμενο. Αντίθετα είναι ο κανόνας. Διότι, αν το Κόσοβο είναι προηγούμενο, τότε τι είναι το Ισραήλ, τι είναι το Βόρειο Ιράκ (ουσιαστικά Κουρδιστάν), τι είναι η Ταϊβάν; Τι είναι η Νότια Κορέα; Προ-προηγούμενα ίσως;

Γράφεις επίσης κάτι πολύ σωστό: «Το ερώτημα είναι μέχρι που θα προχωρήσει η αυτοδιάθεση? [...] Τώρα κινδυνεύουμε να φτάσουμε στη μοριοποίηση». Η απορία σου υποδηλώνει το παραλογικό αδιέξοδο του εθνικισμού, αυτό που στην ακαδημαϊκή διάλογο ονομάζεται «το μοιραίο τρίγωνο του εθνικισμού». Η εθνότητα 'Β' απαιτεί την αυτοδιάθεσή της και την ανεξαρτητοποίησή της από την εθνότητα 'Α', στο όνομα της ελευθερίας και του αυτοπροσδιορισμού. Ακολούθως, αρνείται την ίδια ελευθερία στην εθνότητα 'Γ', η οποία επιζητά την δική της ανεξαρτησία από την εθνότητα 'Β'. Πρόκειται για πασίγνωστό παραλογισμό με άπειρες ιστορικές εφαρμογές.

Ρωτάς επίσης εάν «εγγυάται κανείς ότι δεν θα προβάλλουν παρόμοιες αξιώσεις οι μουσουλμάνοι της Θράκης» και πως «τώρα τελευταία πέφτω σε όλο και περισσότερες ιστοσελίδες που ορισμένοι ζητάνε να γίνει αυτόνομο κράτος η Κρήτη». Η απάντηση εδώ δεν είναι τόσο απλή όσο θα νόμιζε κανείς. Η άποψή μου είναι πως η Δυτική Κρήτη, αλλά και ορισμένα κομμάτια της Θράκης, αργά ή γρήγορα θα διεκδικηθούν από κινήματα αυτοδιάθεσης. Λαμβάνοντας υπόψη τις γενικότερες εθνοτικές τάσεις που εμφανίζονται στην Ευρώπη, το περίεργο θα ήταν να μη συμβεί αυτό. Ούτε και ανιστόρητο θα είναι, εάν συμβεί. Ας μην ξεχνάμε πως η Κρήτη υπήρξε ανεξάρτητο κράτος σχετικά πρόσφατα, και πως εκεί, όπως και σήμερα στην Κύπρο, ένα σημαντικό μέρος του ελληνοχριστιανικού πληθυσμού δεν επιθυμούσε την ένωση με την Ελλάδα. Η ακριβής δυναμική κινημάτων αυτοδιάδεσης (ή και ανεξαρτησίας) στην Κρήτη και στη Θράκη θα εξαρτηθεί από την αντιμετώπιση των περιοχών αυτών από το κράτος των Αθηνών. Με άλλα λόγια, εάν μια μελλοντική αποκέντρωση στην Ελλάδα προσφέρει τη δυνατότητα στους Κρήτες, αλλά και στους Μουσουλμάνους της Θράκης, να θεσμοθετήσουν τον δικό τους τρόπο ζωής, καθώς και να λαμβάνουν τις δικές τους αποφάσεις για σημαντικές πτυχές του καθημερινού τους βίου, τότε οι αποσχιστικές τάσεις στις περιοχές αυτές θα μειωθούν.

Τώρα, το αν τα κράτη αυτά, όπως π.χ. το Κόσοβο, ή η ΠΓΔΜ «είναι καταδικασμένα», όπως γράφεις, αυτό δεν είμαστε σε θέση να το γνωρίζουμε. Σκέψου εάν η Ελλάδα του 1829 είχε περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσει από την ΠΓΔΜ του 1993. Εγώ θα έλεγα πως είχε λιγότερες.

Τώρα, σχετικά με την ΠΓΔΜ. Γράφεις πως «προκειμένου να μην απορροφηθούν οι πληθυσμοί από τη Βουλγαρία ή από την Αλβανία οι κυβερνήσεις παλαιότερα πολύ λογικά θέλησαν να εδραιώσουν ένα κοινό συνδετικό στοιχείο, να οικοδομήσουν μια κοινή εθνική ταυτότητα και επέλεξαν να το κάνουν βασιζόμενοι στο μακεδονικό στοιχείο».

Δεν είμαι σίγουρος κατά πόσο αυτό ισχύει. Ίσως κάνω λάθος, διότι δεν είμαι εθνολόγος, αλλά είμαι της άποψης πως οι κοινές εθνικές ταυτότητες δεν οικοδομούνται συνωμοτικά. Αντίθετα, αναδύονται οργανικά. Είναι δύσκολο, έως ακατόρθωτο, για τον πληθυσμό μιας χώρας όπως της ΠΓΔΜ να απέκτησε ξαφνικά τη Μακεδονική εθνική ταυτότητα μέσα σε λιγότερα από 100 χρόνια, σε βαθμό μάλιστα που οι κάτοικοί της να είναι αποφασισμένοι να λέγονται Μακεδονία μέχρι σημείου πλήρους οικονομικής και πολιτικής εξόντωσης.

Γράφεις επίσης το εξής: «Αντικειμενικά, το μόνο κράτος από το οποίο δεν κινδυνεύουμε είναι η ΠΓΔΜ, και αντίστροφα: Είμαστε η μόνη χώρα που δεν έχει βλέψεις εναντίον τους». Συμφωνώ απόλυτα με το πρώτο σκέλος της πρότασης. Φυσικά και η ΠΓΔΜ δεν αποτελεί στρατιωτική απειλή για κανένα γειτονικό κράτος. Στην εξειδικευμένη βιβλιογραφία δεν υφίσταται πλέον συζήτηση πάνω σ' αυτό.

Διαφωνώ ως προς το δεύτερο σκέλος της πρότασης. Η άποψη πως η Ελλάδα δεν έχει βλέψεις εναντίον της ΠΓΔΜ δεν είναι συμβατή με τη λογική των διεθνών σχέσεων. Μια χώρα δεν έχει βλέψεις εναντίον μιας άλλης έως ότου να έχει. Με άλλα λόγια, θα μπορούσε να πει κανείς πριν από 10 χρόνια πως «οι ΗΠΑ δεν έχουν βλέψεις εναντίον της Βενεζουέλας». Ή πως «ο Καναδάς δεν έχει βλέψεις εναντίον του Αφγανιστάν». Σήμερα όμως η Βενεζουέλα αποτελεί εχθρό των ΗΠΑ, και Καναδικά στρατεύματα βρίσκονται στο Αφγανιστάν. Το εάν ένα έθνος έχει ή δεν έχει βλέψεις ενάντια σε κάποιο άλλο έθνος εξαρτάται από τις συγκεκριμένες χρονικές συνθήκες.

Συνεχίσεις με το εξής ερώτημα: «Μάλιστα οι αναλυτές πιστεύουν ότι η ΠΓΔΜ αποτελεί (θα μπορούσε τουλάχιστον) ένα οχυρό της Ελλάδος. Πιστεύετε ότι στο σημείο που έχει φτάσει η κατάσταση θα ήταν δυνατή μια επαναπροσέγγιση που θα βασίζεται ακριβώς επάνω στο σημείο που αποτελεί το μήλο της έριδος? Εφόσον θέλουν να προσδιορίζονται ως Μακεδόνες-γεωγραφικά- θα ήταν εφικτή η ανοικοδόμηση μιας νέας σχέσης βασισμένη σε οικονομικούς δεσμούς-που υπάρχουν ούτως ή άλλως- μορφωτικούς πολιτισμικούς κλπ? Ώστε αντί για ένα κράτος παρία των ΗΠΑ, διχασμένο εσωτερικά, και παράγοντα αστάθειας στην περιοχή, να έχουμε ένα συμμαχικό κράτος δορυφόρο της Ελλάδας?». Η δική μου άποψη, την οποία έχω εκφράσει εγγράφως εδώ και αρκετά χρόνια, είναι πως, στο σκεπτικό των κατοίκων της ΠΓΔΜ πως «εμείς είμαστε Μακεδόνες», οι βορειοελλαδίτες θα έπρεπε να απαντήσουν «μπράβο, κι εμείς!». Θα ήταν η μοναδική λογική ανταπάντηση και συνάμα με πολλά υποσχόμενες πολιτικές προεκτάσεις. Οι λόγοι που αυτό δεν έγινε είναι πολύπλοκοι. Έχουν δε να κάνουν περισσότερο με τα εθνοτικά αδιέξοδα των νεοελλήνων και λιγότερο με συνωμοτικά παιχνίδια σλαβομακεδόνων ή διαφόρων υπερδυνάμεων.

Υπάρχουν περιθώρια επαναπροσέγγισης; Σαφώς! Εάν δυο σύγχρονες χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία μπορούν να τα βρουν μετά από πέντε αιώνες αμοιβαίων σφαγών και ποταμών αίματος, τότε γιατί να μη μπορεί να γίνει το ίδιο στη δική μας περίπτωση;

Σε τελική ανάλυση, η ελληνική εξωτερική πολιτική στα Βαλκάνια θα πρέπει να εξέλθει από τα καθιερωμένα και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια δημιουργική και πρωτότυπη πρόταση. Είναι η μοναδική διέξοδος για τη χώρα μας να ξεφύγει από τη μοίρα μιας πληθυσμιακά μικρής και πολιτικά αδύναμης χώρας στις παρυφές της Ευρώπης. Η υπουργός των εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη απείλησε κάποτε την ΠΓΔΜ λέγοντας πως «τα Σκόπια [πρέπει] να γνωρίζουν πως συνορεύουν με την Ελλάδα, όχι με τις ΗΠΑ». Προσωπικά θα αντέστρεφα αυτό το συλλογισμό. Είναι καιρός η Ελλάδα να κατανοήσει πως συνορεύει με την ΠΓΔΜ και όχι με τις ΗΠΑ. Ας ξεκινήσει επιτέλους να βλέπει τη μικρή αυτή χώρα ως γείτονα, όχι ως απειλή, που άλλωστε, όπως γράφεις κι εσύ, ούτε είναι, ούτε ήταν ποτέ!

Να είσαι καλά.

Iουλία είπε...

Πρώτα-πρώτα να σας ευχαριστήσω για την άμεση απάντηση. θα μου επιτρέψετε να επανέλθω στο θέμα του Κοσσόβου γιατί επίκειται και μια εργασία-παρουσίαση επ' αυτού. συγκεκριμένα είναι ομαδική κι έχει να κάνει με το νέο παρεμβατισμό και εγώ προσωπικά έχω να μιλήσω για την περίπτωση του Κοσσόβου.

1. Παρόλο που τα κράτη έχουν συμφωνήσει στη βεστφαλική αρχή της μη παρέμβασης στο εσωτερικό άλλων κρατών, η αρχή αυτή βλέπουμε ότι καταπατάται πολύ συχνά. Προκειμένου να υπάρξει μια σχετική νομιμοποίηση και η επέμβαση να γίνει πιο… εύπεπτη από τη διεθνή κοινότητα επιστρατεύονται υψηλά ιδανικά και αξίες, λόγοι ηθικής τάξεως κλπ κλπ. Μπορεί βέβαια να υπάρχει όντως διαρκής και μαζική παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά παραμένει γεγονός ότι οι επεμβάσεις αυτές γίνονται στα πλαίσια μιας καλά ισοσταθμισμένης cost-benefit analysis-ρεαλιστικής πολιτικής.

2. Το ζητούμενο λοιπόν είναι ποιο το όφελος των ΗΠΑ να παρέμβουν με αυτόν τον τρόπο στο Κόσσοβο. Δεν θυμάμαι αν το διάβασα στον Κίσινγκερ ή στον Μπρεζίνσκι, ότι «οι ΗΠΑ επιθυμούν μια Ευρώπη με μία φωνή αρκεί να επαναλαμβάνει αυτά που η Αμερική λέει». Αν σκεφτούμε τις πιέσεις που δέχεται η ΕΕ να δεχτεί στους κόλπους της την Τουρκία, νομίζω το σχέδιο γίνεται κατανοητό. Μια φιλοαμερικανική Τουρκία στο ευρωπαϊκό κλαμπ σε συνδυασμό με αμερικανικά προτεκτοράτα στην περιοχή των Βαλκανίων που μπορούν να δράσουν αποσταθεροποιητικά και περιλαμβάνουν ισχυρές μουσουλμανικές μειονότητες. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη πόσο καλά παίζει τα χαρτιά του ο Πούτιν στο θέμα της ενέργειας κατορθώνοντας να φέρει πάλι τη Ρωσία στο προσκήνιο, είναι ίσως ένας τρόπος να εμποδιστεί από το να χρησιμοποιήσει τη σερβική μερίδα του πληθυσμού για να παρεισφρήσει στα βαλκανικά ζητήματα.

3. Επίσης εκείνο που σκέφτομαι είναι αν εξετάσω την έννοια του timing, και να κάνω και μια σύντομη ανάλυση σε συστημικό και σε κρατικό επίπεδο.

Και μερικές ακόμα ερωτήσεις:
Μιλάμε για τις διάφορες μειονότητες του Κοσσόβου της ΠΓΔΜ κλπ. Αλλά με ποιο κριτήριο τις καθορίζουμε? Με το γλωσσικό? Με το θρησκευτικό? Ενδεικτικά αναφέρω ότι η γλώσσα δεν είναι πάντα ενδεικτική και όταν ο Βενιζέλος διεκδικούσε η Β. Ήπειρο το υποστήριξε φέρνοντας ως παράδειγμα το ναύαρχο Κουντουριώτη και τον στρατηγό Ζαγκλή αρχηγούς του στόλου και του στρατού αντίστοιχα των οποίων μητρική γλώσσα ήταν τα αρβανίτικα. η ίδια αρχή ίσχυσε και αργότερα με τη μικρασιατική καταστροφή, στις ανταλλαγές πληθυσμών. το κριτήριο ήταν το θρήσκευμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις ποιο είναι το κριτήριο?
Επίσης μου γράψατε ότι το Κόσσοβο δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας «…πως το Κόσοβο είναι κάθε
άλλο παρά προηγούμενο. Αντίθετα είναι ο κανόνας. Διότι, αν το Κόσσοβο είναι προηγούμενο, τότε τι είναι το Ισραήλ, τι είναι το Βόρειο Ιράκ (ουσιαστικά Κουρδιστάν), τι είναι η Ταϊβάν; Τι είναι η Νότια Κορέα;
Προ-προηγούμενα ίσως;»

Σχετικά με αυτό λοιπόν, μια από τις χώρες που δήλωσαν ότι δεν πρόκειται ΠΟΤΕ να αναγνωρίσουν το Κόσσοβο ήταν η Ισπανία η οποία έχει στείλει στρατό στο Ιράκ. Αυτό δεν είναι αντιφατικό? Από τη μία να μην αναγνωρίζει το Κόσσοβο γιατί δημιουργείται προηγούμενο κι από την άλλη συμβάλλει τη δημιουργία ενός άλλου στο Ιράκ?
( Για κάποιο λόγο θεωρώ ότι η περίπτωση του Κοσσόβου και της ΠΓΔΜ συνδέονται άμεσα, πολύ περισσότερο απ’ ότι με το Μπαγκλαντές, την Ταϊβάν το Ιράκ κλπ. Από τις οποίες περιπτώσεις έχω μείνει με την εντύπωση ότι υπάρχει κάποια διαφοροποίηση )

Αυτά προς το παρόν, για τα υπόλοιπα θα πρέπει να μελετήσω λίγο περισσότερο προτού αναφερθώ στα υπόλοιπα ζητήματα που θίξατε-και να μην είναι και τόσο προχωρημένη η ώρα..

Iουλία.

Σήφης Φιτσανάκης είπε...

Ιουλία,

Σ’ ευχαριστώ για το δεύτερό σου μήνυμα. Στο σημείο 1, που έθιξες παραπάνω, είμαστε σύμφωνοι. Φυσικά και δεν τίθεται συζήτηση ότι «οι επεμβάσεις αυτές γίνονται στα πλαίσια μιας καλά ισοσταθμισμένης cost-benefit analysis-ρεαλιστικής πολιτικής», όπως γράφεις. Φυσικά υπάρχουν εξαιρέσεις, αλλά είναι ελάχιστες. Προσωπικά, σε διεθνές επίπεδο, έχω υπόψη μου μόνο δύο εξαιρέσεις από τα 1900 και μετά.

Το σημείο 2, το ποια δηλαδή είναι τα οφέλη της ανάμειξης των ΗΠΑ στο Κόσοβο, αναλύεται σχετικά διεξοδικά στο αρχικό κείμενο (που σήμερα το δημοσίευσα ολόκληρο) παραπάνω, οπότε για λόγους οικονομίας δεν θα επανέλθω εδώ.

Το σημείο 3, δηλαδή το timing, έχει κι αυτό τη σημασία του, μπορούμε να το συζητήσουμε περαιτέρω αν θέλεις.

Ρωτάς ακόμα σχετικά με τις μειονότητες, συγκεκριμένα «με ποιο κριτήριο τις καθορίζουμε;». Επαναλαμβάνω πως δεν είμαι εθνολόγος, αλλά, κάνοντας χρήση κοινής λογικής, θα πρότεινα πως το ερώτημα ίσως να τίθεται σε λάθος βάση. Ίσως δηλαδή αυτό που έχει σημασία είναι πως οι ίδιες οι μειονότητες αυτοκαθορίζονται και όχι πως τις καθορίζουμε εμείς. Παράλληλα, ας έχουμε υπόψη πως ιστορικά ο αποδεκτός καθορισμός της έννοιας «μειονότητα» τείνει να μεταλλάσσεται σύμφωνα με τις παραμέτρους της κάθε εποχής. Η πρόσφατη ιστορία της Κρήτης είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στην ανταλλαγή πληθυσμών με την Τουρκία, εκδιώχθηκαν συστηματικά Κρήτες μουσουλμάνοι, πολλοί από τους οποίους μιλούσαν μόνο ελληνικά και οι οικογένειες των οποίων είχαν ζήσει στην Κρήτη μέχρι και 8 αιώνες. Στη θέση τους εισαχθήκανε ορθόδοξοι «ομογενείς» που καμία σχέση δεν είχαν ούτε με Κρήτη, ούτε με Ελλάδα και φυσικά δε μιλούσαν λέξη ελληνικά, πόσο μάλλον την ιδιαίτερη Κρητική διάλεκτο. Αναφέρω αυτό το παράδειγμα για να θίξω το εξής: πως δηλαδή σημασία δεν έχει το κατά πόσο μια μειονότητα αυτοχαρακτηρίζεται ως τέτοια, αλλά το κατά πόσο οι ρίζες της είναι αναπόσπαστο τμήμα ενός τόπου, χρονικά, πολιτισμικά, γεωγραφικά, κλπ. Θα πρόσθετα δε πως η Κρήτη δεν έχει ακόμα συνέλθει από τη ζημιά της ανταλλαγής πληθυσμών του 1922-25.

Αναφορικά με το επόμενο ερώτημά σου, να σου θυμίσω πως η Ισπανία δεν διατηρεί στρατεύματα στο Ιράκ. Η κυβέρνηση Ζαπατέρο τα απέσυρε πριν από τέσσερα χρόνια.

Τέλος, δε συμφωνώ απαραίτητα μαζί σου όταν γράφεις πως «η περίπτωση του Κοσσόβου και της ΠΓΔΜ συνδέονται άμεσα, πολύ περισσότερο απ’ ότι με το Μπαγκλαντές, την Ταϊβάν το Ιράκ κλπ». Εξαρτάται τι εννοείς όταν γράφεις πως «συνδέονται άμεσα». Εννοείς μεταξύ τους, ή σε σχέση με τα ελληνικά θέματα;

Καλή συνέχεια στην έρευνά σου.

Ανώνυμος είπε...

Είναι γεγονός ότι, όπως πολλοί Έλληνες πλουτίσανε από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο με την μαύρη αγορά και το «βρώμικο χρήμα», το ίδιο πλουτίσανε και από τον πόλεμο της πρώην Γιουγκοσλαβίας, μια που η Ελλάδα αναδείχθηκε σε υπ’ αριθμόν ένα προμηθευτή των Σέρβων και πλυντήριο του «βρώμικου χρήματος», το οποίο οι τελευταίοι αποκομίσανε από τον πόλεμο. Και είναι φυσικό επόμενο, οι ανίερες συμμαχίες που συναφθήκανε κατά την διάρκεια του πολέμου μεταξύ Ελλήνων και Σέρβων κερδοσκόπων να παραμένουν ακόμα εν ισχύει, μια που στην Ελλάδα κανένας δεν διώχτηκε για τέτοιου είδους παράνομο πλουτισμό

Στέργιος είπε...

Αγαπητέ Σήφη.
Πάλι σου γράφω λίγο ασυντόνιστα και καθυστερημένα.

Πριν συνεχίσω, ένα σχόλιο. Μου λες στην απάντησή σου: "Θα σου προτείνω πάντως το εξής: το ότι «δεν μπορείς να παρακολουθήσεις τη συλλογιστική μου», δεν είναι απαραίτητα επιχείρημα ενάντια στη λογική που παραθέτω στο άρθρο".

Σαφώς και όχι.
Όπως έχω επανειλημμένα πει, δεν είμαι ειδικός επιστήμονας παρά μόνο ένας ανήσυχος, ενεργός πολίτης που προσπαθεί να καταλάβει.

Σαφώς και το ότι δεν μπορώ να παρακολουθήσω τους συλλογισμούς σου έχει να κάνει με τη δική μου, όχι τη δική σου, ανεπάρκεια.

Διαφωνώ ως προς αυτό που λες για τις ιμπεριαλιστικές τάσεις "όλων" των χωρών. Οι περισσότερες χώρες ΔΕΝ έχουν ιμπεριαλιστικές τάσεις.

Η νοσταλγία για τη Μικρασία και την Κωνσταντινούπολη και τον Πόντο δεν είναι ιμπεριαλισμός, είναι ανθρώπινο συναίσθημα.

Δεν θα δεις ποτέ Έλληνα πρωθυπουργό να υποκλίνεται μπροστά στον χάρτη μιας Μεγάλης Ελλάδας, όπως ο πρωθυπουργός των Σκοπίων Γκρούεφσκι, μπροστά στον χάρτη τής φανταστικής "Μεγάλης Μακεδονίας":

http://blog.antibaro.gr/?p=66

Η Ελλάδα, παρά τις χρόνιες ανεπάρκειές της, έχει αποδείξει ότι είναι μια ειρηνόφιλη χώρα που θέλει και επιδιώκει την κοινή πρόοδο ημών και των γειτόνων μας. Οι αποδείξεις κατά τα τελευταία 50-60 χρόνια είναι πολλές.

Επιγραμματικά υπενθυμίζω πόσο καλές σχέσεις έχουμε με χώρες με τις οποίες τα πράγματα πέρασαν από λιγότερο ρόδινες φάσεις κατά το πρόσφατο παρελθόν: Γερμανία, Ιταλία, Αλβανία, Βουλγαρία...

Σου υπενθυμίζω επίσης τη γεωγραφική περιοχή τής Θράκης, το όνομα και τα παράγωγα τής οποίας τα συγχρησιμοποιούμε χωρίς προβλήματα με τους Βούλγαρους και τους Τούρκους. Μπορεί να υπάρχουν άλλης φύσης προβλήματα με την Τουρκία στη Θράκη, αλλά αυτά είναι άσχετα προς το όνομα και τα παράγωγά του.

Αυτό αποδεικνύει ότι η Ελλάδα δεν είναι χώρα που θα απαγορεύσει την χρήση ενός γεωγραφικού όρου επειδή πριν από 2.500 χρόνια οι μόνοι κάτοικοι του χώρου αυτού ήταν Έλληνες.

Όπως ξέρεις, είμαι από τη Θεσσαλονίκη, και όλοι εμείς εδώ τους Σκοπιανούς τους αποκαλούσαμε Σλαβομακεδόνες, χωρίς κανένα πρόβλημα, ποτέ.

Είναι ΜΕΓΑΣ ΜΥΘΟΣ ότι οι Έλληνες Μακεδόνες είναι συντηρητικοί εθνικιστές. Έχω ένα σωρό επιχειρήματα να σου αποδείξω ότι όχι μόνο δεν είμαστε, αλλά ότι οι Νότιοι Έλληνες είναι οι πραγματικοί σκληροπυρηνικοί εθνικιστές, από τη θάλλουσα στην Αθήνα Χρυσή Αυγή μέχρι τα ύψιστα πολιτικά και πολιτειακά κλιμάκια - αλλά αυτό δεν είναι της παρούσης.

Όταν όμως οι Σκοπιανοί "χόντρυναν" το παιχνίδι τής προπαγάνδας τους φτάνοντας πια σε πλήρη αποθράσυνση, όταν άρχισαν να μας λένε ότι ο πρώτος Έλληνας πάτησε μακεδονικό χώμα το 1912 ως έποικος απεσταλμένος από την Αθήνα , όταν έβαλαν τον ήλιο τής Βεργίνας στη σημαία τους (στιλιζαρισμένη εκδοχή του οποίου είναι ο ήλιος της τωρινής τους σημαίας), όταν άρχισαν να οργιάζουν λέγοντας ότι όχι μόνο ο Αλέξανδρος και ο Αριστοτέλης, αλλά και οι Πτολεμαίοι τής Αιγύπτου μιλούσαν "μακεντόνσκι", τότε το πράγμα αλλάζει πολύ.

Από ένα σημείο και μετά αρχίζει να θίγεται η αίσθηση τής δικής μας εθνικής ταυτότητας, του δικού μας αυτοπροσδιορισμού, και δημιουργούνται και ένα σωρό πρακτικά προβλήματα με ονομασίες προέλευσης, κλπ.

Ανοίγω μια παρένθεση για να σου πω τι εννοώ.
Πριν λίγες εβδομάδες έγιναν διαδηλώσεις κατά του ασφαλιστικού σε μια Αθήνα που ήταν γεμάτη σκουπίδια λόγω απεργίας των υπαλλήλων τού δήμου. Η αστυνομία προσπαθούσε να απωθήσει τους διαδηλωτές, όπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις. Οι διαδηλωτές απάντησαν πετώντας σακούλες με σκουπίδια στους αστυνομικούς. Την επομένη, οι αστυνβομικοί κατέθεσαν μήνυση κατά των διαδηλωτών.

Και σκέφτομαι, οι αστυνομικοί που ξέρουν ότι στη δουλειά τους μπορεί να τους έρθει κατακούτελα η πέτρα ή η μολότοφ, θίχτηκαν από τα σκουπίδια;

Η απάντηση είναι πως ΝΑΙ! Σαφώς και ναι. Ο αστυνομικός είναι άνθρωπος κι αυτός, έχει αξιοπρέπεια. Άλλο είναι ο κίνδυνος της δουλειάς του, και άλλο ο εξευτελισμός του.

Το πρόβλημά μας με τη "Δημοκρατία της Κοκκινοσκουφίτσας" είναι ότι νιώθουμε ότι μας εξευτελίζει. Μας εξευτελίζει ο Μιλόσοσκι όταν μας λέει ότι δεν έχει πρόβλημα να αυτοαποκαλούμαστε κι εμείς Μακεδόνες.

Τη συνέντευξη του Μιλόσοσκι στο Newsweek φαντάζομαι να τη διάβασες. Είναι ή δεν είναι ολόκληρη, ένας ποταμός ψεμμάτων, ένας λίβελος κατά της Ελλάδας, που το "καλό" περιοδικό, ως "Πράβδα" τής Νέας Σοβιετικής Ένωσης δημοσιεύει αυτούσιο;

Πώς μπορεί η Ελλάδα να συνεργαστεί με αυτήν την χώρα, τη βυθισμένη σε μια εθνικιστική υστερία στα όρια τής επιστημονικής φαντασίας; Πώς μπορεί η Ελλάδα να τείνει χείρα φιλίας σε αυτούς που μας εξευτελίζουν;

Η Ελλάδα έχει αποδείξει σε όλους του Βαλκάνιους φίλους μας πόσο πολύ επιθυμεί τη συσπείρωση των βαλκανικών χωρών ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΕΕ.

Δεν βλέπω τι νόημα έχει μια άλλου είδους συσπείρωση των Βαλκανίων, αν υποννοείς κάτι τέτοιο.

Αλλά μέχρι τα Σκόπια να καταλάβουν ότι δεν είναι μόνα τους στον κόσμο όπως πολύ θα ήθελαν, αν τα Σκόπια δεν κατανοήσουν ότι δεν μπορούν να εξευτελίζουν τον νότιο γείτονά τους, δεν μπορεί να υπάρξει συνεννόηση μαζί τους.

Όσο για την Αμερική, η παράγραφος που έγραψες: "Το αν είναι καιρός να αλλάξει η εξάρτηση από τις ΗΠΑ είναι ένα ερώτημα που μπορεί να απαντηθεί μόνο από τον ελληνικό λαό, που θα πρέπει να έχει πλήρη γνώση των συνεπειών που πρόκειται να υποστεί εάν επιλέξει την οδό της ανεξαρτησίας", είναι επιεικώς απαράδεκτη, και το απειλητικό ύφος της θυμίζει κάτι θυμωμένες ανακοινώσεις των κατώτερων στελεχών τής αμερικανικής πρεσβείας που μας κουνάνε κατά καιρούς το δάχτυλο σαν αυταρχικοί γυμνασιάρχες.

Α, και by the way, να σου υπενθυμίσω ότι η Ελλάδα είναι ήδη ανεξάρτητη. Αν και δεν φαίνεται πολύ καθαρά αν κρίνει κανείς από τις επιλογές των πολιτικών τζακιών τής αθηναϊκής ελίτ, είμαστε χώρα ανεξάρτητη. Μόνο στην ΕΕ έχουμε εκχωρήσει οικειοθελώς εθνική κυριαρχία.

Όπως σου έγραψα και πριν, δεν ζούμε πια στα χρόνια της Κλιντόνειου Μονοκρατορίας. Οι ΗΠΑ παραπαίουν και είναι αμφίβολο αν και κατά πόσο τις παίρνει να παίζουν τον ρόλο τού παγκόσμιου μπαμπούλα για πολύ ακόμη.

Εδώ δοκίμασαν και απέτυχαν να ανατρέψουν τον ψυχωτικό πρόεδρο τής Βενεζουέλας.
Εδώ κρέμασαν και την Ταϊβάν, αίροντας το casus belli εναντίον της Κίνας σε περίπτωση που αυτή επιτεθεί κατά τού νησιού, με αποτέλεσμα ακόμη και το εθνικιστικό και λυσσαλέα αντικομμουνιστικό Kuo Min Tang να έχει κάνει στροφή υπέρ τής ένωσης με την Κίνα.

Το εμπάργκο κατά της Κούβας που κρατά καλά 17 ολόκληρα χρόνια μετά την κατάρρευση τής ΕΣΣΔ δείχνει πώς οι ΗΠΑ εξαντλούν την αυστηρότητά τους απέναντι στον αδύναμο, ενώ παράλληλα έχουν μαλακώνουν διπλωματικότατα απέναντι στον ισχυρό.

Δεν σου προξενεί εντύπωση πώς οι αμερικανικές αρχές που "οργισμένες" χύνουν ποταμούς δακρύων για το Νταρφούρ, τηρούν σιγήν ιχθύος για τις ταραχές στο θιβέτ;

"We have nothing to fear but fear itself", "δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα, παρά μόνο τον φόβο τον ίδιο" είπε ο Franklin Delano Roosevelt, ένας αμερικανός πρόεδρος από την εποχή που οι ΗΠΑ ήταν ακόμη ο φάρος που ακτινοβολούσε σε όλον τον κόσμο ελπίδα και δημοκρατία, και όχι η αστυνομο-στρατοκρατία που σταδιακά αλλά σταθερά εκφυλίζεται σε απολυταρχικό καθεστώς.

Η ρήση του είναι πολύ επίκαιρη και θα έπρεπε να την εφαρμόσουμε κι εμείς εδώ στην Ελλάδα. Στο κάτω-κάτω τι το καλό είδαμε από τη φιλία μας με τις ΗΠΑ; Χάσαμε τη μισή Κύπρο και το μισό Αιγαίο, χάνουμε την ουσία τής Μακεδονίας και η Θράκη είναι νομοτελειακά έτοιμη να χαθεί σαν νεογιλός μικρού παιδιού με την ανοχή των ΗΠΑ. Όσο για την περιβόητη οικονομική βοήθεια των ΗΠΑ προς την Ελλάδα; Είναι γνωστό ότι χρηγματοδοτεί την αγορά εξοπλισμών, των ίδιων ακριβώς εξοπλισμών που αγοράζει και η Τουρκία, και τους οποίους οι ΗΠΑ μπορούν να "τζαμάρουν" και να αχρηστέψουν κατά βούληση όποτε αυτές κρίνουν.

Ας μην είμαστε τόσο "δεδομένοι" σύμμαχοι των ΗΠΑ, μόνο κέρδος θα αποκομίσουμε από μια τέτοια στάση.

Σε ευχαριστώ για την προσοχή σου.

Στέργιος είπε...

Αγαπητέ Σήφη, αν μου επιτρέπεις, θα ήθελα να σχολιάσω κάποια στοιχεία τής απάντησής σου στην ioulia:

Γράφεις: "οι κοινές εθνικές ταυτότητες δεν οικοδομούνται συνωμοτικά".

ΦΥΣΙΚΑ και έτσι οικοδομούνται. Είναι ο μόνος τρόπος. Άλλο πράγμα οι λαοί και οι πηγαίοι λαϊκοί πολιτισμοί, και άλλο πράγμα η οικοδόμηση ενός "έθνους".

Εμείς στην Ελλάδα είχαμε τη ζώσα παράδοσή μας, τις διαλέκτους μας, τις θρησκευτικές μας παραδόσεις, τους χορούς μας, τα φαγητά μας, τα δημοτικά μας τραγούδια που μιλούσαν για αγάπη, για τη μάνα, για την ξενιτειά, για την Αγιά Σοφιά...

Και μετά ήρθαν κάτι καλοί κύριοι της Φιλικής Εταιρείας, κάτι γαλλοσπουδαγμένοι τύπου Κοραή, κάτι ρωσσοτραφείς τύπου Καποδίστρια, που θεωρητικολόγησαν για το πώς είμαστε οι άμεσοι απόγονοι των αρχαίων Αθηναίων, μας επέβαλλαν την καθαρεύουσα, την αρχαιολαγνία, τα ημίψηλα και το κόμπλεξ κατωτερότητας απέναντι στη Δύση.

Από τότε, όλοι οι θεσμοί τού ελλαδικού κράτους, από την Ακαδημία Αθηνών ως το τελευταίο σχολείο, κάνουν μπουγάδα στα μυαλά μας με το κατασκεύασμα τού νεοελληνικού έθνους (σε αντιπαράθεση με την όλο χυμούς ζώσα προαιώνια ελληνική παράδοση).

Κι έτσι φτάσαμε στο σημείο να επισκεπτόμαστε την Κωνσταντινούπολη και να μη νιώθουμε τίποτα το ιδιαίτερο.

Φτάσαμε στο σημείο να εκστασιαζόμαστε με τις χιτλερικής αισθητικής τελετές αφής τής ολυμπιακής φλόγας, με τις ψευδεπίγραφες ιέρειες να είναι ντυμένες με κουρτίνες και να οιμώζουν αρχαιοελληνιστί.

Αυτός είναι ο πραγματικός νεοελληνικός εθνικισμός, ο οποίος είναι τεχνητός και υποστηρίζεται ΜΕ ΝΥΧΙΑ ΚΑΙ ΜΕ ΔΟΝΤΙΑ από το αθηναϊκό κατεστημένο, από τον πρόεδρο τής δημοκρατίας ως την Χρυσή Αυγή, και από τη δεξιά διανόηση ως τη Ρεπούση (του βιβλίου ιστορίας τής στ' δημοτικού).

Τόλμησε να πεις σε έναν Αθηναίο: "Ε, και τι ήταν ο Παρθενώνας, τέλος πάντων;", για να δεις τι θα πει εθνικισμός.

Αυτό εννοώ όταν μιλώ για νεοελληνικό εθνικισμό που θάλλει στην Αθήνα, αλλά όχι σε άλλα μέρη της Ελλάδας, και σαφώς όχι στη Βόρεια, όπου έχουμε άλλες μνήμες.

Και ναι, 100 χρόνια μπορεί να είναι αρκετά για να επιβληθεί ένας νέος εθνικισμός. Πόσο μάλλον όταν σ'τον επιβάλλει μια κομμουνιστική ιδεολογική δικτατορία που δεν επιδέχεται φωνές αμφισβήτησης, όπως στην περίπτωση των Σκοπίων.

Εκατό χρόνια και πολλά λες. Δεν ξέρω αν έχεις ή αν σκοπεύεις να αποκτήσεις παιδιά στην Αμερική. Αν έχεις ή αποκτήσεις παιδιά όσο θα βρίσκεσαι στην Αμερική, ακόμη και αν η σύζυγός σου είναι "βέρα" Ελληνίδα, τα παιδιά σας τι εθνική συνείδηση νομίζεις ότι θα αποκτήσουν; Ελληνική;

Σε 5-6 χρόνια, από τότε που θα γεννηθούν μέχρι τότε που θα χαιρετίζουν τη σημαία των ΗΠΑ στο δημοτικό, η αμερικανική εθνική τους συνείδηση θα έχει μπετοναριστεί, σε θυμικό επίπεδο τουλάχιστον.

Η Ευρώπη είναι γεμάτη από αποτυχημένα ή νέα σλαβικά έθνη. Σλαβόνοι, Δαλματοί, Ρουθηνοί, Μοραβοί, Βοημοί, Λιβόνιοι, Σοραβοί, Ερζεγοβίνιοι, είναι σλαβικά έθνη που ενώ υπήρχαν κατά τις αρχές τού 20ού αιώνα, στη συνέχεια απορροφήθηκαν από άλλα, γειτονικά σλαβικά έθνη.

Παράλληλα, άλλα σλαβικά έθνη όπως οι "Μακεδόνες" και οι Λευκορρώσσοι δεν υπήρχαν πριν τους "εφεύρουν" ο Στάλιν και ο Τίτο.

Ένα απλό πέρασμα από τις ιστοσελίδες σχετικά με τα αρχεία τού Ellis Island θα σε πείσει για όσα λέω:

http://macedonia-greece.blogspot.com/2007/10/ellis-island.html

Ακόμη, υπάρχουν μεγάλα σλαβικά έθνη όπως οι Ουκρανοί, που δεν ξέρουν αν είναι ή αν δεν είναι Ρώσσοι, Πολωνοί, συνδυασμός των ανωτέρω, ή κάτι το ξεχωριστό. Φαντάζομαι να παρακολουθείς το σπαρακτικό ψάξιμο των Ουκρανών για την ταυτότητά τους, το οποίο και αντικατοπτρίζεται στις πολιτικές τους περιπέτειες. Το ότι το Κίεβο, η πρωτεύουσα της Ουκρανίας, αποκαλείται "Μητέρα Πόλη της Ρωσσίας" φαντάζομαι να μη βοηθάει και πολύ.

Οι Σλαβικοί λαοί μοιάζουν πάρα πολύ μεταξύ τους και εύκολα απορροφάται ο ένας από τον άλλο, κι επίσης εύκολα ξεκολλά ο ένας από τον άλλο.

Μην ξεχνάς ότι Σέρβοι, Κροάτες, Βοσνιακοί και Μαυροβούνιοι είναι ένας λαός με μία γλώσσα, αλλά τρεις θρησκείες. Η κοινή θρησκεία Σέρβων και Μαυροβούνιων δεν τους εμπόδισε από το να χωρίσουν.

Ακόμη γράφεις:
"Η δική μου άποψη, την οποία έχω εκφράσει εγγράφως εδώ και αρκετά χρόνια, είναι πως, στο σκεπτικό των κατοίκων της ΠΓΔΜ πως «εμείς είμαστε Μακεδόνες», οι βορειοελλαδίτες θα έπρεπε να απαντήσουν «μπράβο, κι εμείς!»".

Έγραψα πως παλιότερα οι Έλληνες Μακεδόνες δεν είχαμε κανένα πρόβλημα με το να αποκαλούμε τους βόρειους γείτονες Σλαβομακεδόνες ή κατοίκους τής "γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας".

Η στάση μας άλλαξε όταν φούντωσε ο εθνικισμός τους και όταν άρχισαν να έχουν εντελώς παράλογες και εξευτελιστικές αξιώσεις από την Ελλάδα. Δεν θα τις επαναλάβω εδώ, έχω ήδη γράψει σχετικά.

Με χαρά μας θα λέγαμε οι Έλληνες Μακεδόνες "μπράβο, κι εμείς", στους ΣΛΑΒΟΜΑΚΕΔΟΝΕΣ όμως, όχι στους σκετο-Μακεδόνες. Σαν να είμαστε ξένο σώμα στη Μακεδονία "τους" και που μας κάνουν χάρη να μας "ανέχονται".

Μην ξεχνάς ότι ΗΔΗ ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΧΩΡΙΣ ΚΑΝΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑ τη μακεδονική γεωγραφική ταυτότητα με τους Εβραίους, τους Τούρκους και τους Βούλγαρους που κατάγονται από τη Μακεδονία. Στη δε επίσημη βιβλιογραφία, οι Βούλγαροι που ανταλλάχθηκαν με τους Έλληνες τής Ανατολικής Ρωμυλίας με τη Συνθήκη τού Νεϊγί το 1919 αποκαλούνται "Μακεδονίτες", δηλαδή, εκ Μακεδονίας καταγόμενοι.

Οπότε το ζήτημα είναι να πάψουν οι Σκοπιανοί να μονοπωλούν το όνομα, και όχι ο δήθεν δικός μας εθνικισμός και μαξιμαλισμός.

Αν η Ελλάδα είχε μείνει σταθερή στη θέση "όχι Μακεδονία, όχι παράγωγα", αν ο Μητσοτάκης και οι κυβερνήσεις τού ΠΑΣΟΚ δεν είχαν αδιαφορήσει για το Μακεδονικό, και αν ο Μολυβιάτης δεν είχε δεχτεί το ανεκδιήγητο "Δημοκρατία της Μακεδονία παύλα Σκόπια" με παράλληλη απεμπόληση του δικαιώματός μας να χρησιμοποιούμε κι εμείς τον όρο "Μακεδονία", τότε δεν θα φτάναμε στο σημείο να μας κοροϊδεύει ο Νίμιτς και να λέει η Ράις ότι "είναι κρίμα να μη μπει η Μακεδονία στο ΝΑΤΟ για κάτι που έχει να κάνει με την αρχαία ιστορία".

Ίσως το γεγονός ότι μένεις στις ΗΠΑ δημιουργεί σημαντική παραμόρφωση στο πώς αντιλαμβάνεσαι την πραγματικότητα σε σχέση με το Σκοπιανό. Φαντάζομαι ότι αν κι εγώ έμενα στο Τενεσί το θέμα θα μου φαινόταν θολό και ασαφές. Συν τοις άλλοις, είναι πασίγνωστο το πόσο δύσκολη είναι η πρόσβαση κάποιου που μένει στις ΗΠΑ, στα διεθνή ειδησεογραφικά μέσα και φόρουμ. Foreign Affairs και ξερό ψωμί!

Αλλά δυστυχώς με τις αναλύσεις σου, και ΚΥΡΙΩΣ με τα συμπεράσματά σου, με αναγκάζεις να επανέλθω στην αρχική μου εκτίμηση, ότι παρά την κριτική σου ικανότητα και οξυδέρκεια, κάτι σε εμποδίζει από το να σταματήσεις να αναπαράγεις τις απόψεις που είναι "της μόδας" στις ΗΠΑ σχετικά με τα θέματα τής εξωτερικής πολιτικής τής Ελλάδας.

Ξέρω, βέβαια, από ίδια πείρα, ότι η ακαδημαϊκή ελευθερία δεν είναι στα καλύτερά της στις ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια, και η ομοιογένεια των αναλύσεων και κυρίως (το τονίζω) των συμπερασμάτων που μας έρχονται από την άλλη όχθη του Ατλαντικού δυστυχώς επιβεβαιώνουν τους φόβους μου.

Σε ευχαριστώ για την προσοχή σου.

Σήφης Φιτσανάκης είπε...

Στέργιο,

Δεν καταλαβαίνω το διαχωρισμό που κάνεις μεταξύ «ιμπεριαλιστικών τάσεων» ενός κράτους όπως είναι, π.χ., η Γερμανία, και «ανθρώπινου συναισθήματος», όπως κατονομάζεις τη «νοσταλγία για την Μικρασία και την Κωνσταντινούπολη» (Ισταμπούλ). Δεν ξέρω τι είδους «νοσταλγία» είχαν τα ελληνικά στρατεύματα πριν από μερικές δεκαετίες όταν, μετά την απόβαση στα τουρκικά παράλια , κατευθύνθηκαν προς την Άγκυρα. Σίγουρα πάντως καταλαβαίνεις πως ένας Γερμανός θα μπορούσε να ακολουθήσει το δικό σου σκεπτικό και να διατυπώσει την άποψη πως «η νοσταλγία για τις περιοχές της Sudeten Deutschland δεν είναι ιμπεριαλισμός, είναι ανθρώπινο συναίσθημα».

Το ζήτημα για ’μένα δεν είναι τόσο οι παρανοϊκές και μεγαλομανείς κοσμοθεωρίες μιας μερίδας σλαβομακεδόνων εθνικιστών, όσο οι αντιδράσεις της Ελλάδας, οι οποίες, το επαναλαμβάνω, χειροτερεύουν την κατάσταση. Φυσικά και η συνέντευξη του Μιλόσοσκι είναι «ένας ποταμός ψεμάτων», όπως γράφεις. Το θέμα είναι ότι με την αντίδρασή της, η Αθήνα δεν σταματάει τον ποταμό, αντίθετα τον μετατρέπει σε χείμαρρο.

Τώρα το πως θα πρέπει η Ελλάδα να ανταπαντήσει, μπορώ να αναφέρω αρκετές ιδέες, αλλά το θέμα δεν είναι εκεί. Δεν είναι δική μου δουλειά να υποδείξω τα αυτονόητα σε όσους στελεχώνουν τις «δεξαμενές ιδεών» του ΥΠΕΞ. Είναι προφανές –όπως ήταν και αναμενόμενη παρενέργεια του βέτο στο Βουκουρέστι– πως ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο δυνατός ο σκοπιανός εθνικισμός όσο σήμερα. Αν αυτή είναι η λύση που το ΥΠΕΞ έχει να προτείνει, τότε τι άλλο να πω εγώ;

Όσο για την πρόταση στο κείμενό μου ότι ο ελληνικός λαός «θα πρέπει να έχει πλήρη γνώση των συνεπειών που πρόκειται να υποστεί εάν επιλέξει την οδό της ανεξαρτησίας» από τις ΗΠΑ, είναι κάθε άλλο παρά απειλή. Είναι απλά περιγραφική θυμίζοντας πως η ελευθερία απαιτεί τόλμη και θυσίες. Και τα δύο αυτά χαρακτηριστικά λείπουν από την Ελλάδα του σήμερα.

Εάν πιστεύεις πως το γεγονός πως μένω στις ΗΠΑ δημιουργεί «σημαντική παραμόρφωση» στο πως αντιλαμβάνομαι την πραγματικότητα, τότε δεν έχεις παρά να στρέψεις τον browser σου αλλού, εκεί όπου δε θα ενοχλείσαι από «παραμορφωμένες» απόψεις. Πάντως σημείωσε πως κατά κανόνα οι Ελληνοαμερικάνοι είναι απείρως φανατικότεροι υπερ-πατριώτες από τους περισσότερους Έλληνες. Άρα λογικά η «σημαντική παραμόρφωση» που διακρίνεις στις απόψεις μου κάπου αλλού θα οφείλεται, όχι στο γεγονός πως μένω στις ΗΠΑ....