10/4/08

Μόνο τις ΗΠΑ Ωφελεί το Ελληνικό Βέτο

Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του περιοδικού Αντί στις 10 Απριλίου 2008.

ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ στρατηγικών επιπτώσεων του ελληνικού βέτο στη ΝΑΤΟϊκή σύνοδο του Βουκουρεστίου είναι απαραίτητο να στηρίζεται σε δυο σημαντικές επισημάνσεις. Η πρώτη επισήμανση είναι ότι, όταν γίνεται λόγος περί ΝΑΤΟ, η αναφορά δεν είναι στο Βέλγιο, στη Δανία ή στη Νορβηγία, αλλά στις ΗΠΑ, καθώς ο Οργανισμός αποτελεί εδώ και 60 περίπου χρόνια το κύριο όχημα διεθνοποίησης των Αμερικανικών στρατηγικών επιδιώξεων ανά την υφήλιο. Η δεύτερη επισήμανση είναι ότι η ΝΑΤΟϊκή διεύρυνση προς τις χώρες του πρώην Σοβιετικού Μπλοκ είναι ζωτικής σημασίας για τα αμερικανικά στρατηγικά συμφέροντα (όπως έχω εξηγήσει στο Αντί τ916). Εξυπακούεται ότι η αντίδραση της Ελλάδας στην ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ εκλαμβάνεται από τις ΗΠΑ ως απροκάλυπτη ελληνική επίθεση ενάντια στα αμερικανικά συμφέροντα. Έτσι, από βράδυ της 2ας Απριλίου, το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ δεν αποτελεί πλέον ελληνοσκοπιανή, αλλά κυρίως ελληνοαμερικανική διένεξη. Την επισήμανση αυτή έχει κάνει και η Αθήνα, η οποία έχει εμμέσως αναγνωρίσει την στάση των ΗΠΑ «ως τον σημαντικότερο παράγοντα των διαπραγματεύσεων για το όνομα της ΠΓΔΜ» (Ημερησία 1/3/08)[001].

Τις δυο αυτές αλήθειες, που πιστοποιούν τον αμερικανικό άξονα επιρροής στη μεταψυχροπολεμική Ευρώπη, δεν παραβλέπουν οι ίδιοι οι ανατολικοευρωπαίοι ηγέτες. Συνειδητοποιούν πως η προσπάθεια για ένταξη των χωρών τους στο ΝΑΤΟ δεν έχει τίποτα να κάνει με «εγγύηση εδαφικής ανεξαρτησίας», όπως αναφέρει επιδεικτικά το καταστατικό του Οργανισμού. Αντίθετα αφορά την υπερίσχυση στις χώρες τους του αμερικανικού μοντέλου οικονομικής διαχείρισης, το οποίο αναμένεται να ενεργήσει προς όφελος της ίδιας πολιτικοοικονομικής ελίτ που ηγείται της προσπάθειας ένταξης. Η προσπάθεια αυτή τελείται συνήθως κατά παράβαση της επιθυμίας των ντόπιων πληθυσμών για πραγματική εθνική ανεξαρτησία. Ενδεικτική είναι η τρομοκρατική ατμόσφαιρα που κυριάρχησε στην πόλη του Βουκουρεστίου κατά τη διάρκεια της ΝΑΤΟϊκής συνόδου. Παραστρατιωτικές δυνάμεις εκκένωσαν για μια ολόκληρη εβδομάδα ένα μεγάλο μέρος της ρουμανικής πρωτεύουσας, ενώ για πρώτη φορά στην ιστορία σφραγίστηκε εντελώς το Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου, στο κέντρο της πόλης, που είχε μείνει ανοιχτό ακόμα και στην περίοδο 1989-1990. Πολλοί κάτοικοι της περιοχής απλά εγκατέλειψαν την πόλη κατά την εβδομάδα της συνόδου.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ

Παρατηρώντας τις απόψεις των απλών ανθρώπων που ζουν στην πάμφτωχη χώρα που οι ίδιοι ονομάζουν Μακεδονία, είναι προφανές πως δεν τρέφουν αυταπάτες σχετικά με την οικονομική ή πολιτική χροιά μιας πιθανής ΝΑΤΟϊκής ένταξης[002]. Καταλαβαίνουν καλά γιατί «το ΝΑΤΟ χρειάζεται τη Μακεδονία περισσότερο απ’ όσο η Μακεδονία χρειάζεται το ΝΑΤΟ», όπως έχει δηλώσει στο παρελθόν αμερικανός αξιωματούχος (Christian Science Monitor 13/9/01)[003]. Ωστόσο, η πιθανή είσοδος στο ΝΑΤΟ αποτελεί γι’ αυτούς μια «τεράστιας σημασίας συμβολική κίνηση» αποδοχής από ομάδα κρατών τα οποία οι ίδιοι «θεωρούν ως τον ‘πολιτισμένο’ κόσμο» (Reuters 3/4/08)[004]. Συνεπώς «οι απλοί άνθρωποι [στην ΠΓΔΜ] έχουν επενδύσει τις ελπίδες τους στην ευρωπαϊκή προοπτική και στο ΝΑΤΟ και τρέμουν στην ιδέα ότι τώρα που έφτασαν στο προαύλιο μπορεί κάποιος –εν προκειμένω η Ελλάδα– να τους κλείσει την πόρτα» (Καθημερινή, 24/2/08)[005]. Ο φόβος αυτός ενισχύεται περιοδικά από την καταστροφολογία που καλλιεργεί η ντόπια πολιτικοοικονομική ελίτ. Χαρακτηριστική είναι πρόσφατη δήλωση του (παλαιότερα χαρακτηριζόμενου από τα ελληνικά ΜΜΕ ως «εθνικιστή») προέδρου της ΠΓΔΜ, Μπράνκο Τσερβενκόφσκι. Συνηγορώντας υπέρ μιας συμβιβαστικής λύσης με την Ελλάδα, ο Τσερβενκόφσκι απέρριψε την ανένδοτη στάση αρκετών συμπατριωτών του, λέγοντας πως «αυτός που θα μου πει ότι το αντίτιμο [σ.σ. της αλλαγής της ονομασίας] είναι πολύ ακριβό, είναι υποχρεωμένος να βγει ενώπιον της κοινής γνώμης και [να εξηγήσει με ποιο τρόπο] η Μακεδονία θα αναπτυχθεί τα επόμενα δέκα [με] δεκαπέντε χρόνια» εάν δεν μπει στο ΝΑΤΟ (Τα Νέα 24/3/08)[006].

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΙΜΩΡΙΑ

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς γιατί το ελληνικό βέτο στην ένταξη της ΠΓΔΜ στο ΝΑΤΟ εκλαμβάνεται από τον πληθυσμό της γείτονος ως συλλογική τιμωρία, επιβαλλόμενη στον λαό, όχι στους πολιτικούς. Αντιμετωπίζεται δηλαδή ως εκβιασμός του πληθυσμού της ΠΓΔΜ, ο οποίος αποκλείεται από τις υποτιθέμενες οικονομικές απολαβές μιας πιθανής ένταξης στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ, έτσι ώστε να γονατίσει οικονομικά και να αποδεχτεί τον συμβιβασμό με την Ελλάδα στο ζήτημα της ονομασίας.


Η στρατηγική αυτή συχνά υποβόσκει πίσω από τις απειλητικές και υποτιμητικές δηλώσεις του ελληνικού ΥΠΕΞ, όπως π.χ. ότι το «να έρθει [η ΠΓΔΜ] σε μια κοινά αποδεκτή συμφωνία μαζί μας είναι επιτακτική ανάγκη γι’ αυτούς και [...] είναι για το δικό τους το καλό» (ΥΦΥΠΕΞ Π. Δούκας 13/3/08)[007]. Αντιμετωπίζεται δε ευνοϊκά και συχνά με χαιρεκακία από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης. Πώς αλλιώς μπορεί να εξηγηθεί το απόσπασμα άρθρου της διπλωματικής συντάκτριας των Νέων, Ειρήνης Καρανασοπούλου, που αναφέρει πως «αυτό που δεν έχουν υπολογίσει [...] οι Σκοπιανοί [...] είναι –λένε διπλωματικές πηγές στην Αθήνα– πως το βέτο της Ελλάδας στην τρέχουσα συγκυρία αφορά το ΝΑΤΟ. Αύριο όμως θα αφορά και την ένταξη των Σκοπίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και εκεί τα συμφέροντα είναι και οικονομικά, σε μια χώρα που μαστίζεται από ανεργία της τάξεως του 35%, αν ληφθούν υπόψη τα επίσημα στοιχεία. Και η εύρεση εργασίας δια του εθνικισμού ουδέποτε επετεύχθη» (1/3/08)[008]. Με άλλα λόγια θα αναγκάσουμε τον πληθυσμό της γειτονικής χώρας να υποφέρει από την ανεργία έως ότου υποκύψει στις πιέσεις μας. Η είδηση αυτή, που προέρχεται, όπως αναφέρεται, από «διπλωματικές πηγές στην Αθήνα» και συνεπώς επιβεβαιώνει την ελληνική πολιτική συλλογικής τιμωρίας, μεταφέρεται από την αρθρογράφο των Νέων δίχως την παραμικρή ένσταση ή διαμαρτυρία από την ίδια.

Οι ασυνείδητοι και εκβιαστικοί αυτοί πολιτικοί χειρισμοί δεν εμποδίζουν υψηλόβαθμα ελληνικά κυβερνητικά στελέχη από το να αναφέρονται επιδεικτικά σε υποτιθέμενες προθέσεις φιλίας έναντι της ΠΓΔΜ. Έτσι πληροφορούμαστε, με αρκετή δόση υποκρισίας, πως «επίθεση φιλίας στα Σκόπια σχεδιάζει να κάνει το προσεχές διάστημα η κυβέρνηση [...] μετά τις αποφάσεις του Βουκουρεστίου» (Τα Νέα 4/4/08)[009]. Η ελληνίδα υπουργός των εξωτερικών, Ντόρα Μπακογιάννη, διαβεβαιώνει ότι «η Ελλάδα αντιμετωπίζει την ΠΓΔΜ ως ένα καλό φίλο» (Ελευθεροτυπία 20/2/08)[010], ότι «έχει ειλικρινή και φιλικά αισθήματα για το λαό της γειτονικής χώρας» (Έθνος 3/4/08)[011], και ότι «το βέτο δεν έχει [...] εκδικητικό χαρακτήρα» (Ημερησία 3/4/08)[012], καθώς «η Ελλάδα δεν θέλει να επιβάλλει ονομασία στα Σκόπια» (Έθνος 3/4/08)[011]. Ο δε πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής, διακηρύττει στους «γείτονές μας [...] ότι στόχος της Ελλάδας δεν είναι να τους ταπεινώσει, αλλά να τους ενισχύσει» (Τα Νέα 4/4/08)[009]. Η άποψη αυτή είναι φυσικά εντελώς ξεκομμένη από την πραγματικότητα στην ΠΓΔΜ. Σε πρόσφατο δημοσίευμά του στα ελληνικά, ο Μπράνκο Γκερόσκι, μετριοπαθής αρχισυντάκτης της εφημερίδας των Σκοπίων, Σπικ, που έχει κατηγορηθεί ως «προδότης του έθνους» στην ΠΓΔΜ, δηλώνει απευθυνόμενος στους Έλληνες πως «οι ηγέτες σας [...] ταπείνωσαν [τους πολίτες της χώρας μου] και ταυτόχρονα μείωσαν [...] τις μετριοπαθείς φωνές στα Σκόπια» (Ελευθεροτυπία 6//4/08)[013].

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΑ ΣΚΟΠΙΑ

Κανένας στην ΠΓΔΜ δεν συμμερίζεται τις υποκριτικές εκδηλώσεις φιλίας της ελληνικής κυβέρνησης. Αντίθετα, οι συνέπειες της μη ένταξης στο ΝΑΤΟ θεωρούνται από τον απλό λαό της ΠΓΔΜ ως «καταστροφικές», όπως δήλωσε πρόσφατα παλιός διπλωμάτης της γειτονικής χώρας (Καθημερινή, 24/2/08)[005]. Ελληνικά δημοσιεύματα αμέσως μετά την άσκηση του ελληνικού βέτο κάνουν λόγο για «τεράστια απογοήτευση» (Καθημερινή 3/4/08)[014], «δυστυχή συγκυρία» και «δραματικό κλίμα» (Έθνος 4/4/08)[015] στα Σκόπια. Ο ίδιος ο πρόεδρος Τσερβενκόφσκι «ξεκαθάρισε ότι στο Βουκουρέστι πραγματοποιήθηκε το χειρότερο δυνατό σενάριο για τη χώρα του» (ό.π.)[015]. Η απογοήτευση οξύνεται από την πεποίθηση ότι παρότι «έχουμε κάνει όλα όσα θα έπρεπε να είχαμε κάνει σε όρους μεταρρυθμίσεων και στρατιωτικής συνεισφοράς [ώστε να μπούμε στο ΝΑΤΟ], τιμωρούμαστε επειδή είμαστε Μακεδόνες», όπως δήλωσε εκπρόσωπος της ηγεσίας της ΠΓΔΜ (Καθημερινή 3/4/08)[014].

Οι συνέπειες του δραματικού αυτού κλίματος στη στάση της ΠΓΔΜ απέναντι στην Ελλάδα είναι σήμερα προφανείς. Ήταν δε απόλυτα προβλέψιμες πριν κατατεθεί το ελληνικό βέτο στο Βουκουρέστι. Η πρώτη άμεση συνέπεια είναι η ισχυροποίηση της κυβέρνησης του Νίκολα Γκρούεφσκι, η οποία αναμένεται να «θριαμβεύσει [στις ερχόμενες εκλογές] ύστερα από τη στάση που κράτησε το τελευταίο διάστημα» (Τα Νέα 4/4/08)[016]. Η συσπείρωση των ψηφοφόρων γύρω από τον ίδιο τον Γκρούεφσκι «θα αυξήσει ακόμη περισσότερο τη δημοτικότητά του [καθώς] πολλοί τώρα τον θεωρούν ένα γενναίο άνθρωπο. Αυτό θα αποτελέσει το πλέον φορτισμένο συναισθηματικά θέμα στην προεκλογική του καμπάνια και θα του εξασφαλίσει μια μεγάλη νίκη» (Ελευθεροτυπία 6/4/08)[013].

Η δεύτερη άμεση συνέπεια είναι η εδραίωση της συλλογικής έχθρας του τοπικού πληθυσμού απέναντι στην Ελλάδα. Ενδεικτικό είναι το πρωτοσέλιδο άρθρο της εφημερίδας Βεστ στις 3 Απριλίου, που διακήρυττε με μεγάλα γράμματα πως «Η Ελλάδα [είναι] ο μοναδικός μας εχθρός» (ΑΠΕ 3/4/08)[017]. Παράλληλα, ο Γκρούεφσκι δηλώνει πως «σίγουρα δεν θα [...] κοστίσει φτηνά [στους Έλληνες] αυτό που έκαναν» (Έθνος 4/4/08)[015], ενώ πολιτικοί αναλυτές στη γειτονική χώρα επισημαίνουν πως η διπλωματική αντιπαράθεση Αθήνας-Σκοπίων «κινδυνεύει να περάσει σε επίπεδο κοινωνιών» (ΑΠΕ 3/4/08)[017].

Η τρίτη και σημαντικότερη άμεση συνέπεια του ελληνικού βέτο στη στάση της ΠΓΔΜ είναι η αναπότρεπτη πλέον στροφή του κρατιδίου στην αγκάλη της Ουάσιγκτον. Τα πρόσφατα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων της γειτονικής χώρας που κάνουν αναφορά στον «Μέγα Μπους [που] αγωνίζεται για τη Μακεδονία» (ό.π.)[017] έγιναν δεκτά με χλευαστικά σχόλια από τα ελληνικά ΜΜΕ. Είναι ωστόσο εξαιρετικής πολιτικής σημασίας το γεγονός πως την επομένη του ελληνικού βέτο «στις περισσότερες εφημερίδες [της γείτονος] υπήρχαν μεγάλες φωτογραφίες του Τζορτζ Μπους» (Έθνος 4/4/08)[015]. Η σημειολογική αυτή επισήμανση επιβεβαιώνει την άποψη του υπουργού εξωτερικών της ΠΓΔΜ, Αντόνιο Μιλοσόσκι, πως η σθεναρή αντίδραση του Προέδρου Μπους στο ελληνικό βέτο αποτελεί «το μεγαλύτερο κεφάλαιο στις στρατηγικές σχέσεις μεταξύ Μακεδονίας και ΗΠΑ» (ΑΠΕ 3/4/08)[018].

Η ΠΓΔΜ ΕΙΝΑΙ ΗΔΗ ΣΤΟ ΝΑΤΟ

Φυσικά λίγοι στην Ουάσιγκτον –και πιθανότατα στην Αθήνα– αμφιβάλουν πως η ΠΓΔΜ αργά η γρήγορα θα ενταχθεί και τυπικά στο ΝΑΤΟ, κάτι που φαίνεται και από τις δηλώσεις του ίδιου του Τζορτζ Μπους ότι «η Μακεδονία πρέπει να λάβει τη θέση της στο ΝΑΤΟ όσο πιο γρήγορα γίνεται» (International Herald Tribune, 5/4/08)[019]. Αυτό που ενδιαφέρει για την ώρα τους Αμερικανούς είναι να συνάψουν ουσιαστικές στρατιωτικοπολιτικές σχέσεις με τις χώρες του πρώην Σοβιετικού μπλοκ, συμπεριλαμβανομένης της ΠΓΔΜ. Με την πρόσφατη οριστική στροφή της τελευταίας στις αγκάλες των ΗΠΑ, ο στόχος αυτός επετεύχθη με τον πλέον καθοριστικό τρόπο. Η πρόσφατη ανακοίνωση της Ουάσιγκτον για σύναψη Ειδικής Συμφωνίας Σταθερότητας με τα Σκόπια, είναι ενδεικτική. Με τη συμφωνία αυτή, η οποία περιέχει πολιτικά και στρατιωτικά σκέλη, θεωρείται πως «η Ουάσιγκτον δεν αφήνει καμιά αμφιβολία ότι έχει ήδη θέσει υπό την προστασία της τα Σκόπια» (Ελευθεροτυπία 4/4/08)[020]. Παράλληλα, τηρουμένων των αναλογιών, η ένθερμη συμβολή της ΠΓΔΜ στις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ ήδη ξεπερνάει κατά πολύ την αντίστοιχη ελληνική, καθώς τα Σκόπια προσφέρουν το 4% των δυνάμεών τους σε ΝΑΤΟϊκές αποστολές, έναντι μόλις του 0.1% που προφέρει η Αθήνα (Ημερησία 3/4/08)[012]. Με άλλα λόγια η ΠΓΔΜ δεν έχει εκπληρώσει μόνο τις αναγκαίες πολιτικοστρατιωτικές μεταρρυθμίσεις (όπως δηλώνει το σχετικό ΝΑΤΟϊκό συμφωνητικό), αλλά και τις αποδείξεις εθελοδουλίας, που απαιτούνται για ένταξη στη ΝΑΤΟϊκή συμμαχία. Στη βάση αυτή προσκλήθηκε από τις ΗΠΑ η ηγεσία της ΠΓΔΜ για να συμμετάσχει, μαζί με τις ηγεσίες της Αλβανίας και της Κροατίας, στο δείπνο προς τιμήν των χωρών που πήραν πρόσκληση για το ΝΑΤΟ στη σύνοδο του Βουκουρεστίου (Έθνος 5/4/08)[021]. Απομένει πλέον η τυπική ένταξη της χώρας στη συμμαχία, που δεν θ’ αργήσει να έρθει.

Συνεπώς η μεταφορά από την Αθήνα της διένεξης με την ΠΓΔΜ από «το φυσικό της χώρο» (Ελευθεροτυπία 4/4/08)[022], που είναι ο ΟΗΕ, στο ΝΑΤΟ, δεν ήταν μόνο αυθαίρετη και παράνομη (όπως εξηγώ σε άλλο κείμενό μου). Ήταν παράλληλα ένα δώρο προς τους Αμερικανούς, οι οποίοι το εκμεταλλεύτηκαν για να αποδείξουν στους νέους τους συμμάχους στην ΠΓΔΜ (αλλά και στους Γεωργιανούς και στους Ουκρανούς) πόσο αποφασισμένοι είναι να τους εντάξουν στα στρατηγικά τους σχέδια. Στην προκειμένη περίπτωση της ΠΓΔΜ οι Αμερικανοί επέμειναν στην πρόσκληση στο βαθμό που ανάγκασαν μια παραδοσιακή τους σύμμαχο, μέλος επί 50 έτη του ΝΑΤΟ, να ασκήσει βέτο για να διευθετήσει ένα διμερές ζήτημα με μια μικροσκοπική, πάμφτωχη χώρα, το οποίο οι ίδιοι οι Αμερικανοί χαρακτηρίζουν «αστεία και ανόητη απαίτηση» και ένα θέμα στο οποίο δεν αξίζει να αφιερώσει κανείς «ούτε πέντε λεπτά» (Λόρενς Ιγκλμπέργκερ, τ. υπουργός εξωτερικών, Καθημερινή 23/3/08)[023].

Η ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ

Καθώς η εναντίωση της Ελλάδας στην ένταξη της ΠΓΔΜ εκλαμβάνεται από τις ΗΠΑ ως επίθεση ενάντια στα αμερικανικά συμφέροντα, προκύπτει το λογικό ερώτημα πώς θα αντιδράσει η Ουάσιγκτον; Προσωπικά συμφωνώ με την άποψη του Μ. Ιγνατίου πως, αν και οι επόμενοι μήνες αναμένονται δύσκολοι για τις σχέσεις Ελλάδας-ΗΠΑ, «η κρίση δεν [θα] διακρίνεται [απαραίτητα] δια γυμνού οφθαλμού» (Έθνος 5/5/08)[021]. Είναι γεγονός πως «οι ΗΠΑ έχουν στα χέρια τους πολλά ατού»(Τα Νέα 5/4/08)[024], όμως οι χειρισμοί τους θα είναι αναγκαστικά προσεκτικοί, συνυπολογίζοντας την επιθυμία της Ρωσίας να «σπάσει» τον φιλοαμερικανικό άξονα Αλβανίας-ΠΓΔΜ-Βουλγαρίας-Ρουμανίας-Τουρκίας, που έχει αρχίσει να ισχυροποιείται στα Βαλκάνια.

Στην πραγματικότητα ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Αθήνα επιθυμούν δραματική ισχυροποίηση των σχέσεων της τελευταίας με τη Μόσχα, η δυναμική της οποίας δεν θεωρείται ακόμα αξιόπιστη στο διεθνή χώρο. Η ελληνική κυβέρνηση θα ανταποκριθεί, κατά πάσα πιθανότητα, στην πρόσκληση των ΗΠΑ για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με την ΠΓΔΜ, ενδεχομένως υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, αλλά σίγουρα υπό αμερικανική επίβλεψη. Τυχόν άρνηση της Αθήνας να δεχτεί τον διαιτητικό ρόλο των ΗΠΑ θα σημάνει επαναστατική ρήξη στην μεταπολεμική εξωτερική πολιτική της Αθήνας, με επακόλουθα που είναι επί του παρόντος δύσκολο να προβλεφθούν. Οπωσδήποτε μια ενδεχόμενη απόσχιση της Αθήνας από την αμερικανική τροχιά θα σημάνει πρωτοφανή αποστασία, η οποία δύσκολα νοείται στο σημερινό ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Για την ώρα, οι προσεκτικοί παρατηρητές της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής θα πρέπει να αντιμετωπίζουν με δυσπιστία την άποψη ότι οι παραδοσιακοί διακρατικοί διακανονισμοί μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ (βλ. Σούδα, εξοπλισμούς, κλπ) τίθενται αυτόματα υπό καθεστώς διαπραγμάτευσης, όπως διερωτήθηκε πρόσφατα στη Βουλή ο Αλέκος Αλαβάνος[025]. Θα πρέπει επίσης να αμφισβητείται το σκεπτικό ότι η κυβέρνηση ενδέχεται να ποντάρει στην «αυξημένη γεωπολιτική σημασία της Ελλάδας» και πως «τα οφέλη της επιδιωκόμενης ΝΑΤΟϊκής διεύρυνσης [...] σε ουδεμία περίπτωση εξισορροπούν τα οφέλη της ελληνικής υπεραξίας» για τους Αμερικανούς (Ελευθεροτυπία 1/4/08)[026].

Αντίθετα, για να φανερωθούν μερικές από τις πολύπλοκες πτυχές των ελληνοαμερικανικών σχέσεων στη μετα-βέτο εποχή, θα πρέπει να εξεταστούν λεπτομερειακά στο άμεσο μέλλον κάποιες από τις λιγότερο εμπεδωμένες ελληνοαμερικανικές συνεργασίες. Τέτοιες είναι για παράδειγμα η στάση της Αθήνας στα πλάνα των ΗΠΑ για κατασκευή πυραυλικής αμυντικής ζώνης στην Ευρώπη (τα οποία για την ώρα δεν δείχνουν να αμφισβητούνται από το ΥΠΕΞ), όπως και η στρατιωτική συμμετοχή της Ελλάδας στη ΝΑΤΟϊκή εκστρατεία στο Αφγανιστάν. Εκεί τα πράγματα είναι πιο ασαφή. Αρκεί να σημειωθεί πως την ίδια ημέρα που η Ντόρα Μπακογιάννη δήλωνε σε ραδιοφωνική συνέντευξη ότι «δεν πρόκειται να αυξηθεί η ελληνική δύναμη στο Αφγανιστάν»[027], ο Κώστας Καραμανλής σημείωνε πως «η χώρα μας συμμετέχει στις δυνάμεις του ΝΑΤΟ [στο Αφγανιστάν] και μπορεί να αυξήσει τη συμβολή της στην προσπάθεια για την ανοικοδόμηση της χώρας αυτής» (Ναυτεμπορική 5/4/08)[028]. Πρόκειται για δείγμα του παραδοσιακού αλαλούμ της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής ή για συνειδητή προσπάθεια σύγχυσης των αμερικανών; Η απάντηση δεν θ’ αργήσει να φανερωθεί.

Παραπομπές

[001] Καραβίτη, Φ. (2008) «Η Ουάσιγκτον Κρατά το Κλειδί για το Σκοπιανό», Ημερησία, 1 Μαρτίου.
[002] Άκρως κατατοπιστική είναι η συνέντευξη του Noam Chomsky στον Darko Cekerovski, με τίτλο «Macedonia: Balkan Democracy Experiment», NIJ Weekly Service, τ231, 20/7/01.
[003] Farnam, A. (2001) «Endgame for EU, NATO in Macedonia?», The Christian Science Monitor, 13 Σεπτεμβρίου.
[004] Casule, K. (2008) «Analysis: Fears of Balkan Instability After Macedonia Rebuff», Reuters, 3 Απριλίου.
[005] Τζίμας, Σ. (2008) «Αδιαλλαξία Παρά την Αγωνία στα Σκόπια», Καθημερινή, 24 Φεβρουαρίου.
[006] Καρανασοπούλου, Ε.Δ. (2008) «Δύο Γραμμές Από τα Σκόπια», Τα Νέα, 24 Μαρτίου.
[007] Δούκας, Π. (2008) Συνέντευξη στον Ρ/Σ Alpha Radio, 13 Μαρτίου.
[008] Καρανασοπούλου, Ει. (2008) «Βρώμικο Παιχνίδι από ΗΠΑ», Τα Νέα, 1 Μαρτίου.
[009] Νασόπουλος, Δ. (2008) «Στήνει Γέφυρες Μετά το Μπλόκο», Τα Νέα, 4 Απριλίου.
[010] Αδάμ, Κ. (2008) «Συγκεχυμένη Πρόταση Νίμιτς Κατ' Αρχήν Αποδεκτή από Αθήνα», Ελευθεροτυπία, 20 Φεβρουαρίου.
[011] Μελέτης, Ν. (2008) «Καμία Πρόσκληση», Έθνος, 3 Απριλίου.
[012] Μελέτης, Ν. (2008) «Με Ελληνικό Βέτο, Εκτός ΝΑΤΟ τα Σκόπια Μέχρι Νεωτέρας», Ημερησία, 3 Απριλίου.
[013] Γκέροσκι, Μπ. (2008) «Μια Πύρρειος Νίκη της Αθήνας», Ελευθεροτυπία, 6 Απριλίου.
[014] Ανών. (2008) «Πρόσκληση Εισόδου στην ΠΓΔΜ Μόλις Λυθεί η Ονομασία», Καθημερινή, 3 Απριλίου.
[015] Μελέτης, Ν., και Τελίδης, Χ. (2008) «Βέρτιγκο στα Σκόπια», Έθνος, 4 Απριλίου.
[016] Καντούρης, Κ. (2008) «Σοκ για το Χαστούκι του Βουκουρεστίου», Τα Νέα, 4 Απριλίου.
[017] Ανών. (2008) «Αιχμηρά Σχόλια του Σκοπιανού Τύπου για το Ελληνικό Βέτο», Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, 3 Απριλίου.
[018] Ανών. (2008) «Μια Μέρα Νωρίτερα η Αναχώρηση των Σκοπίων από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ», Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, 3 Απριλίου.
[019] Cornwell, S. (2008) «Bush Sees NATO Future for Macedonia», International Herald Tribune, 5 Απριλίου.
[020] Αδάμ, Κ. (2008) «Και Επισήμως οι ΗΠΑ Υιοθέτησαν την ΠΓΔΜ», Ελευθεροτυπία, 4 Απριλίου.
[021] Ιγνατίου, Μ. (2008) «Διγλωσσία ΗΠΑ Μετά το Σοκ», Έθνος, 5 Απριλίου.
[022] Αδάμ, Κ. (2008) «Αγκάθι και το ΝΑΤΟ, Πλέον, για Σκόπια», Ελευθεροτυπία, 4 Απριλίου.
[023] Έλλις, Α. (2008) «Απειλή η Μεγάλη Αλβανία, Όχι τα Σκόπια», Καθημερινή, 23 Μαρτίου.
[024] Δημακάς, Λ. (2008) «Γαλλικός Αέρας στο Ελληνικό Εξοπλιστικό Πρόγραμμα», Τα Νέα, 5 Απριλίου.
[025] Αλαβάνος, Α. (2008) Ομιλία στη Βουλή των Ελλήνων, 2 Απριλίου.
[026] Δήμας, Δ.Π. (2008) «Φωνές Κατά Φριντ-Μπους Υπέρ Ελλάδας», Ελευθεροτυπία, 1 Απριλίου.
[027] Ανών. (2008) «Ντόρα: Χωρίς Ανταλλάγματα η Στήριξη των Εταίρων», Ναυτεμπορική, 5 Απριλίου.
[028] Ανών. (2008) «Καραμανλής: Ετοιμότητα για Νέες Διαπραγματεύσεις», Ναυτεμπορική, 5 Απριλίου.

9 σχόλια:

Ελλην Μακεδόνας είπε...

Για τα γραφόμενά σας αγαπητέ...είναι περήφανος ο εργοδότης σας που ουδεμία σχέση έχει με την πατρίδα σας από την οποία δεν έχετε καταλάβει απολύτως τίποτα. Η καριέρα σας είναι στην Αμερική αλλά για το καλό της Ελλάδας ... ασχοληθείτε με κάποια άλλη χώρα διότι είστε βλαβερός σε κάθε περίπτωση.
Οι Αμερικάνοι είναι προσηλωμένοι στους στόχους τους...Μην μας ζητάτε να απολογηθούμε που δεν κάνουμε κωλοτούμπες από τη χαρά μας για το γεγονός του ότι αποκαλούν τα Σκόπια "Μακεδονία" για σπάσιμο νεύρων.
Επί 60 χρόνια ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΑΝ πολύ καλά τις ανησυχίες της Ελλάδας για τα Σκόπια. Με τα πετρέλαια τους να περνούν ΕΚΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑΣ... μας έγραψαν στα παλιά τους τα παπούτσια... Κι εμείς κάνουμε ακριβώς το ίδιο
Εάν έχετε επενδύσει κι εσεις στις εταιρίες του Ramsfeld, του Cheney και του BUSH... όλων αυτών των βράχων της ηθικής... τότε και η κουτσή Μαρία ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΕΙ για ποιον δουλεύετε.
Αν πάλι τα αρπάζετε χοντρά από κάποια ΜΚΟ του CFR ... είστε άξιος!
Η Ελλάδα είναι εκεί που ήταν. Κι όπως είχε τα μπαλάκια να πει ΟΧΙ στον Μουσολίνι και τον Χίτλερ έτσι είπε όχι και στον Μπους.
Φεύγοντας από Ελλάδα είναι προφανές ότι ΞΕΧΑΣΑΤΕ τα δικά σας μπαλάκια και τώρα προσπαθείτε να μας παρασύρετε σε μία στάση ... ΑΝΕΥ ΟΡΧΕΩΝ.
Ευχαριστούμε ...αλλά ΔΕΝ μας πείσατε.

Σήφης Φιτσανάκης είπε...

Μια αρχή που προσπαθώ να τηρώ απαρέγκλιτα είναι να απαντώ σε όσους μου κάνουν την τιμή να ασχολούνται με τα κείμενά μου --ιδιαίτερα δε όταν διαφωνούν. Πιστέψτε με ειλικρινά, στο μήνυμά σας προσπάθησα να βρώ κάτι...κάτι που να αποκαλείται αυτό που λέμε "απάντηση". Δυστυχώς δέν το κατάφερα. Παρά το γεγονός ότι και οι δύο γράφουμε στην ελληνική γλώσσα, εν τούτοις το μήνυμά σας είναι για μένα, ακατάληπτο.
Υποθέτω ότι κάτι άλλο θα θέλατε να πείτε. Προσπαθείστε ξανά. Είμαι διατεθειμένος να κάνω διάλογο μαζί σας, αρκεί αυτό που θέλετε να πείτε να έχει σχέση με τα κέιμενό μου παραπάνω.

Ελλην Μακεδόνας είπε...

Το μήνυμα μου δεν αποτελούσε απάντηση...απλά διαπίστωση με μεγάλη δόση πικρίας.
Εάν δεν το καταλάβατε...ίσως φταίει που ζείτε στον δικό σας υπέροχο κόσμο...που δεν έχει σχέση με το δικό μας κόσμο.
Σίγουρα πάντως τα αίτια δεν άπτονται της δικής μου επιστήμης.
Το ότι σας εγκρίνει η ΑΥΓΗ και όλος ο αυτός χώρος (βλέπε ΣΥΡΙΖΑ) που ήδη αναγνώρισε τα Σκόπια ως "Μακεδονία" ,σύμφωνα με τους σχεδιασμούς των Αμερικανικών εταιριών που επένδυσαν στα Σκόπια,...αυτόματα σας καθιστά ΕΧΘΡΟ κάθε Μακεδόνα.
Εάν η υπαγωγή σας στους εχθρούς των Μακεδόνων σας αποφέρει έσοδα... τότε σας δικαιολογούμε. Διαφορετικά ίσως χρειαστείτε ιατρική επίβλεψη.
Οι Έλληνες ΑΝΗΣΥΧΟΥΝ για την παραποίηση της ιστορίας, για την πλαστογράφησή της και για την οικειοποίησή της από τους Σκοπιανούς προκειμένου οι Αμερικανοί να διατηρήσουν τη σταθερότητα στην περιοχή στην οποία έχουν επενδύσει.
Όσο πιο πολύ οι Αμερικάνοι θα επιμένουν να δημιουργήσουν τεχνητά ένα "Μακεδονικό" έθνος...τόσο πιο πολύ οι Έλληνες θα παθιάζονται εναντίον τους.
Για τους Αμερικάνους είναι θέμα οικονομικό και ασφάλειας των επενδύσεών τους... αλλά για τους Έλληνες είναι θέμα τιμής, αξιοπρέπειας και κυρίως ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ.
Δυστυχώς στην Ελλάδα , και ειδικά ΕΚΤΟΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, βρέθηκαν αρκετοί ρουφιάνοι, να παραχωρήσουν κομμάτια της ιστορίας μας με αντάλλαγμα την εύνοια των ΗΠΑ.
Την τύχη της Μακεδονίας ... αφήστε την στους Μακεδόνες που γνωρίζουν ΠΟΛΥ ΚΑΛΥΤΕΡΑ από κάθε "φωστήρα" τι ΣΗΜΑΙΝΕΙ και τι ΚΟΣΤΙΣΕ η γη αυτή σε αίμα.

Ανώνυμος είπε...

Ελπίζω κ. Φιτσανάκη ότι δέν θα επιμείνετε για άλλο τον όποιο διάλογο με τον " Ελληνα Μακεδόνα" Ελεος πια ! Ο άνθρωπος παραληρεί. Το βλέπετε άλλωστε. Ειλικρινά θαυμάζω την ευγένεια και την ανεκτικότητά σας. Ο " Μακεδόνας" επιζητεί -μέσα απο σωρεία αθλιοτήτων- συζήτηση " ΠΕΡΙ ΟΡΧΕΩΝ"
Το διαδίκτυο μπορεί να το επιτρέπει, εμείς όμως που παρακολουθούμε τα κείμενά σας, σας παρακαλούμε να βάλετε μια μεγάλη τελεία. Δέν έχει κανένα νόημα.

Ελλην Μακεδόνας είπε...

Κύριοι ... γιατί δεν μιλάει κανείς πλεόν ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑ;
Για ΠΟΙΟΝ λόγο οι Αμερικανοί πιέζουν για την ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ;
Ποιος ο λόγος ύπαρξης της βάσης Bondsteel μεταξύ Σκοπίων και Αλβανίας; Ποιος κατασκεύασε τη βάση;
Ποιο κράτος ζήτησε την παρουσία ΤΟΣΩΝ ΧΙΛΙΑΔΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΩΝ στρατιωτών... στα Νότια Βαλκάνια;
Αντί λοιπόν να αναλύουμε άρθρα άσχετων ή πληρωμένων δημοσιογράφων γιατι δεν μιλάμε για την ΟΥΣΙΑ... για την ταμπακιέρα που λένε στην Ελλάδα;;;
Εκί χρειάζονται οι ΟΡΧΕΙΣ κύριε ΑΝΩΝΥΜΕ. Να λες τα πράγματα όπως τα βλέπεις κι όχι όπως είναι αρεστά στους εργοδότες σου.
Αυτά δεν θα σας ενοχλήσω ξανά. Σας επιτρέπω και να διαγράψετε τα σχόλια μου διότι ... εκπέμπουν σε διαφορετική συχνότητα κι έτσι ο διάλογος δεν έχει νόημα.
Ευχαριστώ για τη φιλοξενία.

Ανώνυμος είπε...

Δηλαδή για να καταλάβω, έσεις λέτε ότι είναι λάθος να τοβ ταπεινώνουμε και να τους πιέζουμε; Θεωρείτε δηλαδή ότι πρέπει να δυναμώσουν οι πολίτες αυτής της χώρας;
Και αφου είσαστε επιστήμονας, εξηγήστε μας, γιατί εμείς είμαστε απλοί πολίτες και οι γονείς μας, μας δίδαξαν ιστορία από γενιά σε γενιά, και μας δίδαξαν ποιοί είναι όλοι αυτοί οι γείτονες μας. Για πείτε μας λοιπόν.

Σήφης Φιτσανάκης είπε...

Το ότι είναι λάθος για την Ελλάδα να ταπεινώνει τους γείτονές της δεν το λέω εγώ, το λέει η ιστορία. Συνήθως όταν ένα αναλογικά "ισχυρό" έθνος επιλέγει να λύσει μια διπλωματική σύρραξη μέσω της ταπείνωσης του αντίπαλου, το μόνο που καταφέρνει είναι να τον ισχυροποιήσει. Τα παραδείγματα των Παλαιστινίων και των Κούρδων είναι προφανή σε βαθμό που δεν απαιτείται εμβάθυνση.

Εάν επιθυμείτε τον διάλογο μαζί μου, δε χρειάζονται ειρωνικά σχόλια του τύπου "εσείς που είσαστε επιστήμονας" κι "εμείς που είμαστε απλοί πολίτες" και δεν καταλαβαίνουμε, κλπ. Η ειρωνία είναι εύκολη όταν επικαλύπτεται από την ανωνυμία.

Αντίθετα πιστεύω πως οι "απλοί πολίτες", κατά τα λεγόμενά σας, έχουν την ικανότητα να προσεγγίζουν πολύ περισσότερο την πραγματικότητα από τους λεγόμενους "ειδικούς" και "επιστήμονες".

Τώρα, εάν καταλαβαίνω καλά το σχόλιό σας, μου ζητάτε να σας εξηγήσω εγώ ποιοι είναι οι γείτονές μας; Δε χρειάζεται να είναι κανείς "επιστήμονας" για να κατανοήσει ότι δεν υπάρχουν "καλοί" και "κακοί" λαοί. Κάθε λαός περιέχει μέσα του στοιχεία δημιουργικά και φιλειρηνικά, όπως και στοιχεία εξτρεμιστικά και βάρβαρα. Το πως εκδηλώνονται αυτά τα στοιχεία εξαρτάται από τις εκάστοτε συνθήκες. Αυτό ισχύει για τους αυτοαποακλούμενους "Μακεδόνες" όσο και για τους Έλληνες. Εάν εσείς επιμένετε να ζείτε σ' έναν μυθολογικό κόσμο όπου η αγνή και πάντοτε καλοπροαίρετη Ελλάδα βρίσκεται συνεχώς αντιμέτωπη με όλους ανεξαιρέτως τους μοχθηρούς και κακοπροαίρετους γείτονές της (με πιθανή σύγχρονη εξαίρεση την Ιταλία), αυτό είναι δικαίωμά σας. Το μόνο που μπορώ να κάνω εγώ είναι να προσπαθώ να σας πείσω δια της λογικής ότι η Ελλάδα (όπως και ολόκληρα τα Βαλκάνια) έχει πολλά περισσότερα να κερδίσει με τη διπλωματική συνεργασία και την πολιτική προσέγγιση των γειτονικών πληθυσμών (Αλβανών, Τούρκων, Σλαβομακεδόνων, κλπ) παρά διαμέσου της συνεχούς καχυποψίας και εθνικολαγνείας. Εάν δε μπορώ να σας πείσω με τα γραφόμενά μου, αυτό ίσως έχει να κάνει περισσότερο με τη δική μου ανεπάρκεια παρά με τη δική σας. Σας ευχαριστώ για την καταχώρηση.

monami είπε...

Ανώνυμος είπε...

Ελπίζω κ. Φιτσανάκη ότι δέν θα επιμείνετε για άλλο τον όποιο διάλογο με τον " Ελληνα Μακεδόνα" Ελεος πια ! Ο άνθρωπος παραληρεί. Το βλέπετε άλλωστε. Ειλικρινά θαυμάζω την ευγένεια και την ανεκτικότητά σας. Ο " Μακεδόνας" επιζητεί -μέσα απο σωρεία αθλιοτήτων- συζήτηση " ΠΕΡΙ ΟΡΧΕΩΝ"
Το διαδίκτυο μπορεί να το επιτρέπει, εμείς όμως που παρακολουθούμε τα κείμενά σας, σας παρακαλούμε να βάλετε μια μεγάλη τελεία. Δέν έχει κανένα νόημα.


Ένα μικρό σχόλιο στο παραπάνω σχόλιο: Κι εγώ παρακολουθώ τα κείμενα του Σήφη Φιτσανάκη, χωρίς να νιώθω παρόμοια αποστροφή. Αντίθετα, πιστεύω ότι είναι εξαιρετικά χρήσιμο να αντιπαραθέτονται δημοφιλείς απόψεις, όπως αυτή του Έλληνα Μακεδόνα, με αυτή του Σήφη Φιτσανάκη. Η ανεκτικότητα δεν είναι τόσο δύσκολη όσο το παραπάνω σχόλιο την κάνει να φαίνεται. Είναι ζήτημα αρχής, όχι "χάρη". Κατ' αναλογία με το θέμα του άρθρου, το "βέτο" στη συζήτηση με την αντίθετη άποψη (από όπου κι αν προέρχεται) ίσως δεν είναι η καλύτερη τακτική. :)

Πολύ ωραίο κείμενα, ψύχραιμα, εμπεριστατωμένα και ανθρώπινα. Τα απολαμβάνω όσο ελάχιστα.

Σήφης Φιτσανάκης είπε...

Έχεις δίκαιο, monami, η ανεκτικότητα είναι ζήτημα αρχής και η καταφυγή σε βέτο αποτελεί στην ουσία παραίτηση. Γι' αυτό και προσπαθώ να επιμένω στον εποικοδομητικό διάλογο, ακόμα κι όταν ο αντίλογος στα άρθρα μου βασίζεται σε "επιχειρήματα" ad hominem (τα παραπάνω σχόλια αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα).

Πάντως σ' ευχαριστώ για το σχόλιό σου, αλλά και για τα καλά σου λόγια. Συμφωνώ μαζί σου ότι οι απόψεις μου (ιδιαίτερα πάνω στα αποκαλούμενα "εθνικά θέματα") είναι κάθε άλλο παρά δημοφιλείς. Ωστόσο επέλεξα να τις εκθέσω αναλυτικά και, κυρίως, επώνυμα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Σ΄ ευχαριστώ και πάλι.