7/11/08

Σχόλιο για το Αποτέλεσμα των Αμερικανικών Εκλογών

ΕΠΕΙΔΗ ΕΧΩ ΛΑΒΕΙ ΑΡΚΕΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ μηνύματα πάνω στο θέμα, θέλω να κάνω ένα σύντομο σχόλιο πάνω στο αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών. Παρότι είναι ακόμα νωρίς, τα δεδομένα που ήδη έχουμε μπροστά μας προσφέρονται για κάποια μετρημένα συμπεράσματα.

Κατ' αρχήν, η συμβολική (το τονίζω) σημασία της εκλογής του Μπαράκ Ομπάμα είναι αδιαμφισβήτητη. Φτάνει να δει κανείς το σιγανό κλάμα του Τζέσι Τζάκσον το βράδυ της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων για να καταλάβει το βάρος της ιστορίας που έγερνε πάνω στην εκλογή του πρώτου μαύρου αμερικανού προέδρου. Ο Τζάκσον ήταν ο άνθρωπος στου οποίου την αγκάλη ξεψύχησε ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ τη στιγμή της δολοφονίας του το 1968. Αδιαμφισβήτητα, μετά την εκλογή του Ομπάμα στην προεδρία των ΗΠΑ, τα προβληματικά δεδομένα των ταραγμένων φυλετικών σχέσεων στη χώρα μπορεί να μην εξαλείφονται, σίγουρα όμως βελτιώνονται.

Η πολιτική σημασία της εκλογής του Ομπάμα είναι επίσης αξιοσημείωτη. Παρότι ο Ομπάμα δεν ανήκει πολιτικά στην αριστερά, οι προοδευτικές του καταβολές τον κατατάσσουν οπωσδήποτε αριστερά του κέντρου και σίγουρα αριστερότερα από τους περισσότερους Δυτικούς ηγέτες. Με προφανή εξαίρεση την Κύπρο και τη Νορβηγία, και με πιθανή εξαίρεση την Ισπανία, ο Ομπάμα θα γίνει τον ερχόμενο Ιανουάριο ο προοδευτικότερος σοσιαλδημοκράτης ηγέτης του Δυτικού κόσμου. Είναι σαφώς αριστερότερος του Γκόρντον Μπράουν (Βρετανία) και του Κέβιν Ραντ (Αυστραλία), και κατά πολύ αριστερότερος του Γιώργου Παπανδρέου. Το πολιτικό μήνυμα της επιφαινόμενης σοσιαλδημοκρατικής στροφής της υπερδύναμης δε θα πρέπει να περάσει απαρατήρητο. Η στροφή αυτή, που ήδη βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο στη Λατινική Αμερική, μπορεί να μην είναι ούτε ολική ούτε ανεπίστρεπτη. Είναι όμως καίριας σημασίας διότι έχει την δυνατότητα να ανακόψει --και, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, ίσως να αντιστρέψει-- την τωρινή πορεία των ΗΠΑ προς ένα περίεργο είδος φασιστοειδούς φιλελευθερισμού (ενός πολιτεύματος με φασιστικές οικονομικές δομές και με περιορισμένες πολιτικές ελευθερίες).

Προσωπικά, πάντως, πιστεύω πως η εκλογική νίκη των Δημοκρατικών είναι εξαιρετικά αμφίρροπη. Αρκεί να δει κανείς τα πανεθνικά ποσοστά των ψήφων για να διαπιστώσει το υψηλότατο ποσοστό των Αμερικανών (πάνω από 46%) που επιμένει να εμπιστεύεται το Ρεπουμπλικανικό κόμμα. Σημειώστε ότι ο Τζον Μακέιν κέρδισε το 46% των ψήφων πανεθνικά, μετά από μια οκταετία οικτρής διακυβέρνησης της χώρας από το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, στη διάρκεια της οποίας το Σύνταγμα της χώρας καταλύθηκε σε πρωτοφανή βαθμό, η οικονομία κυριολεκτικά διαλύθηκε και η χώρα αναλώθηκε σε δυο ανήθικους πολέμους που καταδικάστηκαν επανειλημμένα ως αποτυχημένοι από τους ίδιους τους Αμερικανούς. Λαμβάνοντας ως δεδομένο ότι η κατάρρευση της αμερικανικής οικονομίας ευνόησε αποφασιστικά τον Ομπάμα, αναρωτιέμαι ποιο θα ήταν το ποσοστό που θα είχε λάβει ο Ρεπουμπλικάνος αντίπαλός του εάν η οικονομία δεν είχε καταρρεύσει πριν, αλλά μετά τις εκλογές της 4ης Νοεμβρίου. Εν τέλει, όπως έχω ξαναγράψει, αναρωτιέται κανείς "τι πρέπει επιτέλους να κάνει [το Ρεπουμπλικανικό κόμμα] για να χάσει τη σχεδόν τυφλή εμπιστοσύνη μιας σημαντικής μερίδας του εκλογικού σώματος;".

Ένα ακόμα σημαντικότερο ερώτημα είναι: τι θα συμβεί από εδώ και πέρα; Αυτό θα εξαρτηθεί από την πίεση που η ισχυροποιημένη αριστερή πτέρυγα του Δημοκρατικού κόμματος θα καταφέρει να ασκήσει στην ηγεσία του Λευκού Οίκου. Στο παρελθόν έχω αναφερθεί εκτενώς σε μερικές από τις προβληματικές πολιτικές επιλογές του νέου προέδρου των ΗΠΑ, όπως και στους δομικούς φραγμούς του αμερικανικού πολιτικού συστήματος που σύντομα θα κληθεί να αντιμετωπίσει. Θα φανεί άξιος των υψηλών προσδοκιών του προοδευτικού τμήματος του αμερικανικού εκλογικού σώματος; Η επιλογή του να τοποθετήσει τον βουλευτή του Ιλινόι, Ραμ Εμάνιουελ, στη νευραλγική θέση του γενικού γραμματέα του Λευκού Οίκου ήδη διαψεύδει κάποιες από αυτές τις προσδοκίες. Εκτός από το γεγονός ότι ο Εμάνιουελ συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο ακλόνητων συμμάχων του κράτους του Ισραήλ στο Κογκρέσο, υπήρξε στο πρόσφατο παρελθόν θερμόαιμος υποστηρικτής της θεσμοθέτησης της καταστροφικής Βορειο-Αμερικανικής Συμφωνίας Ελεύθερου Εμπορίου (της λεγόμενης NAFTA). Η επιλογή αυτή του Ομπάμα δείχνει περίτρανα ότι η μεγάλη μάχη για μια διαφορετική Αμερική ξεκινάει τώρα.